Chỉ còn khoảng 3 tuần nữa ngành Chứng khoán sẽ kỷ niệm 30 năm Ngày Truyền thống Ngành Chứng Khoán (28/11/1996 – 28/11/2026). 30 năm không quá dài nhưng đó là quá trình xây dựng, phát triển đầy bản lĩnh và bền bỉ của thị trường chứng khoán Việt Nam, thị trường vốn Việt Nam, từ sơ khai đến chuẩn mực của một thị trường bậc cao. Trong giai đoạn mới, cơ quan quản lý nhấn mạnh, thị trường sẽ chuyển từ "đạt điều kiện" sang "vận hành ổn định" theo chuẩn mực của một thị trường mới nổi, hội nhập sâu rộng và bền vững.
Trải qua 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển vượt bậc cả về khung khổ pháp lý, cấu trúc thị trường, quy mô thanh khoản, chất lượng, minh bạch, hiệu quả và hội nhập quốc tế. Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show), bà Nguyễn Hoàng Yến, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam đánh giá, việc được nâng hạng là một dấu mốc quan trọng, nhưng quá trình cải thiện chất lượng thị trường cần được tiếp tục, hướng tới đáp ứng các tiêu chí của MSCI như hoàn thiện khung pháp lý nâng cao tính minh bạch của thị trường vốn trong giai đoạn mới. Đồng thời, cần tiếp tục tháo gỡ các rào cản đối với dòng vốn quốc tế, đa dạng hóa các sản phẩm trên thị trường vốn, nâng cao chất lượng hàng hóa, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản lý và vận hành.
Từ phiên giao dịch đầu tiên chỉ với hai mã cổ phiếu đến hơn 14 triệu tài khoản hôm nay, nhà đầu tư Việt Nam đã thay đổi như thế nào sau 30 năm, và theo bà, đâu là "khoảng trống" lớn nhất về văn hóa đầu tư cần được cải thiện?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Nếu chọn một từ để nói về nhà đầu tư Việt Nam sau 30 năm, có lẽ tôi sẽ chọn từ "trưởng thành". Cùng với sự phát triển của công nghệ, cách nhà đầu tư tiếp cận thị trường cũng đã đổi khác, chỉ cần vài phút trên điện thoại là có thể mở tài khoản, đọc báo cáo phân tích hay theo dõi thị trường thế giới theo thời gian thực. Thế hệ nhà đầu tư trẻ hôm nay hiểu và tiếp cận tài chính tốt hơn rất nhiều so với mười, hai mươi năm trước. Dù vậy, tôi vẫn nhìn thấy ba khoảng trống trong văn hóa đầu tư, khiến sự trưởng thành này chưa thực sự trọn vẹn.
Theo tôi, điều cần thay đổi trước hết là cách chúng ta nhìn về đầu tư. Nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm khoảng 80% giá trị giao dịch, nhưng không ít người còn chạy theo những biến động ngắn hạn, tin đồn hay tâm lý đám đông. Khi quyết định đầu tư chưa gắn với giá trị doanh nghiệp và mục tiêu dài hạn, thị trường dễ biến động mạnh hơn mức cần thiết.
Bên cạnh đó, đầu tư thông qua các định chế chuyên nghiệp vẫn chưa trở thành một thói quen phổ biến. Cả nước mới có hơn 700.000 nhà đầu tư sở hữu chứng chỉ quỹ, trong khi số tài khoản chứng khoán đã vượt 14 triệu. Tổng tài sản do ngành quản lý quỹ quản lý mới tương đương khoảng 6% GDP, so với hơn 56% ở Malaysia và 84% ở Hàn Quốc. Những con số này cho thấy chúng ta còn nhiều dư địa để phát triển văn hóa đầu tư dài hạn, với sự đồng hành của các tổ chức chuyên nghiệp.
Và dù tự đầu tư hay lựa chọn một tổ chức đồng hành, mỗi nhà đầu tư vẫn cần giữ kỷ luật quản trị rủi ro, phân bổ tài sản hợp lý, chấp nhận cắt lỗ khi cần và sử dụng đòn bẩy trong giới hạn phù hợp với khả năng tài chính của mình. Điều quan trọng không chỉ là tìm kiếm lợi nhuận, mà còn là bảo vệ thành quả để có thể đi đường dài. Tôi tin rằng trong 30 năm tới, thành công của thị trường sẽ không chỉ được đo bằng số lượng người tham gia, mà bằng khả năng giúp họ tích lũy tài sản bền vững và đủ vững vàng để đồng hành lâu dài.
Việt Nam đang đưa Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng vào vận hành, với yêu cầu phải có sản phẩm, thương vụ cụ thể ngay trong tháng 11 này. Từ kinh nghiệm từ bên bà tại những trung tâm tài chính như Hồng Kông (Trung Quốc) hay Singapore, theo bà, các Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam cần những yếu tố gì để không chỉ là một "cửa ngõ" đón dòng vốn, mà thực sự trở thành một trong những bệ phóng cho thị trường vốn và nền kinh tế Việt Nam?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Tôi cho rằng đây là một bước đi cần thiết và kịp thời. Việc Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM công bố 10 thành viên đầu tiên, với cam kết huy động khoảng 2,7 tỷ USD đến năm 2027, cho thấy những bước khởi đầu đã khá cụ thể. Với Mirae Asset, Hồng Kông là nơi tập đoàn đặt văn phòng nước ngoài đầu tiên từ năm 2003, và chúng tôi cũng hiện diện tại Singapore. Từ kinh nghiệm tại những thị trường này, tôi cho rằng điều quan trọng không chỉ là thu hút được bao nhiêu vốn, mà là dòng vốn đó sẽ gắn kết và đóng góp như thế nào cho nền kinh tế trong nước.
Một trung tâm tài chính không thể phát triển bền vững nếu tách rời thị trường vốn trong nước. Hồng Kông lớn mạnh nhờ sự gắn kết với doanh nghiệp và dòng vốn của Trung Quốc. Với Việt Nam, Trung tâm cần có sự liên thông chặt chẽ với thị trường chứng khoán, để vốn quốc tế thực sự đến được với doanh nghiệp Việt Nam. Khi các quỹ đặt tại Trung tâm đầu tư và nắm giữ dài hạn cổ phiếu, trái phiếu trong nước, chúng ta cũng có thêm lực lượng nhà đầu tư tổ chức để giải quyết khoảng trống tôi vừa đề cập. Nhưng để dòng vốn đến và ở lại, niềm tin vào môi trường pháp lý là điều không thể thiếu. Nhà đầu tư quốc tế cần chính sách ổn định, dễ dự đoán, cơ chế giải quyết tranh chấp theo thông lệ quốc tế và sự thuận tiện khi chuyển vốn, lợi nhuận. Đó là nền tảng để họ đưa ra những quyết định đầu tư dài hạn. Việt Nam cũng cần lựa chọn những lĩnh vực có thể tạo dấu ấn riêng. Singapore đã xây dựng được một hệ sinh thái quản lý tài sản thành công. Chúng ta có thể phát huy lợi thế ở tài chính xanh và tín chỉ carbon, tài chính chuỗi cung ứng gắn với xuất khẩu, hay tài sản số. Theo tôi, tập trung vào thế mạnh của mình sẽ giúp Trung tâm có vị thế rõ ràng, thay vì cạnh tranh trực diện với những trung tâm đã có tên tuổi.
Khi có sự gắn kết với thị trường trong nước, một môi trường pháp lý đáng tin cậy và những sản phẩm có thế mạnh riêng, Trung tâm Tài chính quốc tế mới thực sự trở thành bệ phóng cho thị trường vốn Việt Nam. Khi đó, Trung tâm và việc nâng hạng thị trường sẽ bổ trợ cho nhau, không chỉ mở rộng cơ hội đón vốn mà còn tạo nền tảng để dòng vốn gắn bó lâu dài.
Bên cạnh những điều kiện về môi trường pháp lý và khả năng tiếp cận thị trường, tôi cho rằng Việt Nam cũng đang có lợi thế nhất định về mặt bằng định giá. P/E của VN-Index hiện ở mức khoảng 11,5 lần, tương ứng E/P đạt 8,7%, tiệm cận vùng định giá từng xuất hiện tại các giai đoạn đáy của thị trường trong các năm 2016, 2020, 2022 và 2025. Trong khi đó, lãi suất huy động 12 tháng cao nhất hiện quanh 7%. Tương quan này cho thấy cổ phiếu đang có mức sinh lời kỳ vọng tương đối cạnh tranh so với tiền gửi, qua đó tạo thêm cơ sở để thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế có tầm nhìn trung và dài hạn.
Cũng là một thành viên tại thị trường Việt Nam, bên bà có những chiến lược phát triển trong giai đoạn mới như thế nào để tiếp tục góp phần đóng góp vào sự phát triển của thị trường vốn Việt Nam trong giai đoạn mới?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Nghị quyết 169/NQ-CP của Chính phủ về các giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, bảo đảm tăng trưởng cao, bền vững và thực chất. Điều này cũng đồng nghĩa với nhu cầu vốn cho nền kinh tế sẽ gia tăng rất lớn, đòi hỏi phải đa dạng hóa các kênh huy động, không chỉ dựa vào nguồn vốn đầu tư công và ngân sách nhà nước mà còn phải phát huy mạnh mẽ nguồn lực từ khu vực tư nhân, thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và dòng vốn đầu tư nước ngoài. Qua đó, thị trường vốn cần đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc cung ứng nguồn lực tài chính cho mục tiêu tăng trưởng dài hạn.
Tập đoàn Mirae Asset đang triển khai chiến lược Mirae Asset 3.0 trên toàn cầu. Công nghệ và trí tuệ nhân tạo là nền tảng của chiến lược này. Tại Việt Nam, chúng tôi muốn chuyển những năng lực toàn cầu của tập đoàn thành giá trị thiết thực cho nhà đầu tư và doanh nghiệp. Điều quan trọng là lựa chọn cách triển khai phù hợp với nhu cầu trong nước và nhịp phát triển của thị trường, thay vì chỉ mang một mô hình có sẵn về áp dụng. Chúng tôi xác định quản lý tài sản và các giải pháp đầu tư dài hạn là một trọng tâm. Tập đoàn có 20 năm kinh nghiệm với dòng ETF TIGER, hiện quản lý khoảng 275 tỷ USD tài sản ETF và hơn 70 tỷ USD tài sản hưu trí. Chúng tôi mong muốn đưa những kinh nghiệm này về Việt Nam, giúp nhà đầu tư có thêm lựa chọn để tích lũy tài sản bền vững, đồng thời góp phần xây dựng nền tảng nhà đầu tư dài hạn cho thị trường.
Với sự tham gia ngày càng sâu của các nhà đầu tư quốc tế và nhu cầu đầu tư ngày càng đa dạng trong nước cũng đặt ra yêu cầu phát triển hệ thống sản phẩm tài chính phong phú, bao gồm các sản phẩm cấu trúc và công cụ phòng ngừa rủi ro, phù hợp với nhu cầu và mức độ chấp nhận rủi ro của từng nhóm nhà đầu tư. Với lợi thế mạng lưới toàn cầu, kết hợp với sự am hiểu thị trường trong nước, Mirae Asset kỳ vọng sẽ kết nối các nhà đầu tư quốc tế với những cơ hội đầu tư tại Việt Nam, đồng thời cung cấp được các sản phẩm, giải pháp đầu tư đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của cả nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân trong nước.
Để sự kết nối đó đi vào thực chất, chúng tôi sẽ tham gia sâu hơn vào hoạt động ngân hàng đầu tư, từ tư vấn đến phân phối cổ phiếu IPO và trái phiếu. Đây là bước tiếp nối những hoạt động đã triển khai trong năm nay, nhằm giúp những doanh nghiệp tốt tiếp cận nguồn vốn trên thị trường để phát triển.
Theo như như bà vừa chia sẻ, khi trí tuệ nhân tạo có thể đọc hàng nghìn báo cáo trong vài giây, vai trò của một công ty chứng khoán và người môi giới sẽ thay đổi như thế nào trong 10 năm tới? Các thành viên thị trường cần chuẩn bị gì ngay từ bây giờ, theo bà?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Tôi vẫn thường chia sẻ với đồng nghiệp, AI sẽ không thay thế người môi giới, nhưng người môi giới biết sử dụng AI sẽ thay thế những người không làm được điều đó. Suốt 30 năm qua, giá trị của một công ty chứng khoán chủ yếu nằm ở việc giúp khách hàng tiếp cận thông tin và thực hiện giao dịch. Trong mười năm tới, cả hai việc này sẽ gần như được tự động hóa. Bản thân chúng tôi đã tích hợp trợ lý phân tích AI từ cuối năm 2025, giúp nhà đầu tư tóm tắt báo cáo hay nắm nhanh kết quả kinh doanh của doanh nghiệp chỉ trong vài giây. Những phân tích trước đây vốn chỉ dành cho nhà đầu tư tổ chức, nay nhà đầu tư cá nhân cũng có thể tiếp cận.
Khi thông tin không còn khan hiếm, giá trị của công ty chứng khoán sẽ nằm nhiều hơn ở khả năng giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định phù hợp và giữ vững kỷ luật đầu tư. Người môi giới cần trở thành người đồng hành, hiểu mục tiêu và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư, cùng họ xây dựng danh mục và giữ sự tỉnh táo khi thị trường biến động. AI sẽ giúp chúng ta cá nhân hóa dịch vụ trên quy mô lớn, để cả những nhà đầu tư có vốn nhỏ cũng có thể tiếp cận sự tư vấn sát với nhu cầu của mình. Đồng thời, công nghệ cho phép theo dõi và quản trị rủi ro theo thời gian thực, cho cả nhà đầu tư lẫn công ty chứng khoán.
Để làm được điều đó, các thành viên thị trường cần chuẩn bị ngay từ bây giờ. Đầu tư vào dữ liệu và hạ tầng công nghệ phải đi cùng việc đào tạo lại đội ngũ môi giới theo hướng tư vấn tài sản. Nhưng ứng dụng AI không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là trách nhiệm với khách hàng. Chúng ta cần một khung quản trị rõ ràng, minh bạch về những gợi ý của AI và trách nhiệm của công ty chứng khoán, đồng thời chủ động kiểm soát thông tin sai lệch và rủi ro an ninh mạng. Với tôi, công nghệ có thể giúp chúng ta đi nhanh hơn, nhưng niềm tin của nhà đầu tư mới là nền tảng để đi đường dài. Và niềm tin ấy phải được xây dựng mỗi ngày, bằng chất lượng tư vấn và trách nhiệm trong cách phục vụ khách hàng.
Ngoài ra, trong giai đoạn mới, để hội nhập sau rộng và bền vững, thị trường vốn cần thêm những giải pháp như thế nào từ phía các nhà quản lý để thị trường ngày càng phát triển mạnh mẽ và bền vững trong giai đoạn tiếp theo?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Việc được nâng hạng là một dấu mốc quan trọng, nhưng quá trình cải thiện chất lượng thị trường cần được tiếp tục, hướng tới các tiêu chí của MSCI. Một trong những ưu tiên quan trọng theo chúng tôi là đẩy mạnh IPO và niêm yết các doanh nghiệp quy mô lớn, có nền tảng tài chính và tiềm năng tăng trưởng tốt, qua đó đa dạng các giải pháp có chất lượng cho thị trường. Đi kèm với đó, việc chuẩn hóa công bố thông tin bằng tiếng Anh và triển khai cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) phải được đẩy nhanh, nhằm giảm thiểu rủi ro thanh toán và chi phí tiếp cận thông tin cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.
Bên cạnh đó, điều tôi đặc biệt muốn nhấn mạnh là nền tảng dòng vốn bền vững. Kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy, sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, khi dòng vốn ngoại rút ra ồ ạt, việc kiên trì xây dựng lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước đã giúp thị trường nâng cao khả năng chống chịu trước những cú sốc bên ngoài. Quỹ Hưu trí Quốc gia đã trở thành một trong những quỹ hưu trí lớn nhất thế giới, hệ thống lương hưu doanh nghiệp được hình thành từ năm 2005 và thị trường ETF phát triển mạnh. Hàn Quốc cũng cho thấy nâng hạng là một hành trình liên tục. Dù đã được FTSE xếp vào nhóm thị trường phát triển từ năm 2009, đến nay nước này vẫn tiếp tục cải cách để đáp ứng các tiêu chí của MSCI. Với chúng tôi, tăng trưởng của Mirae Asset tại Việt Nam cần gắn liền với sự phát triển của thị trường vốn. Điều chúng tôi hướng đến là giúp nhà đầu tư tích lũy tài sản lâu dài, giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn và góp phần thu hút những dòng vốn chất lượng, bền vững cho Việt Nam.
