Suốt 30 năm, thi thể một nhà leo núi nằm lại trên sườn Everest được nhiều người nhận ra nhờ đôi giày màu xanh nổi bật giữa tuyết trắng. Danh tính của ông vừa được xác nhận bằng xét nghiệm ADN. Đó là nhà leo núi người Ấn Độ Dorje Morup.
Với nhiều thế hệ nhà leo núi, người đàn ông này chỉ được biết đến với biệt danh “Green Boots” (Đôi ủng xanh). Giờ đây, một cuộc chạy đua mới đã bắt đầu, đó là hành trình đưa ông trở về quê nhà từ vùng tử thần của Everest, nơi không khí loãng đến mức con người không thể tồn tại lâu nếu không có thiết bị hỗ trợ hô hấp.
Song, nhiệm vụ này cũng đặt ra một câu hỏi khó khăn khác: Liệu có đánh đổi thêm sinh mạng để đưa một người đã khuất trở về quê nhà?
Thi thể của nhà leo núi đeo ủng xanh đã đóng băng trên đỉnh Everest suốt 30 năm qua - Ảnh: CNN
Cơn bão chết người
Tiếng thở dốc xen lẫn âm thanh tuyết vỡ lạo xạo dưới chân. Đoạn video rung, chưa từng được công bố trước đây, lia qua một nhóm nhà leo núi đang băng qua cánh đồng tuyết trắng, trong đó có vài người đi ủng xanh. Phía trước, những chấm đen di chuyển theo đội hình như đàn kiến, bên trên là sườn núi Everest sừng sững.
Đó là mùa xuân năm 1996. Nhóm leo núi hy vọng trở thành đội Ấn Độ đầu tiên chinh phục đỉnh Everest từ tuyến đường phía bắc, vốn khó khăn hơn.
Cùng Morup trong chuyến đi có hai nhà leo núi Ấn Độ khác đến từ Ladakh, vùng lãnh thổ miền núi hẻo lánh giáp Tây Tạng: Tsewang Paljor và Tsewang Smanla.
Theo lời một thành viên cùng đoàn, cả ba đều là những nhà leo núi “hạng nhất”, thân thiết với nhau “như người trong gia đình”.
Nhưng hành trình lên đỉnh núi ấy cuối cùng lại trở thành chuyến đi chết người.
Ông Harbhajan Singh trong chuyến thám hiểm năm 1996 - Ảnh: CNN
Harbhajan Singh, trưởng nhóm trong chuyến thám hiểm định mệnh, là một trong những người cuối cùng nhìn thấy Morup, Paljor và Smanla còn sống. Nhà leo núi kỳ cựu này hiện nghỉ hưu.
Trong cuộc trò chuyện với CNN tại nhà riêng ở bang Punjab, ông Singh lật giở những cuốn album ảnh và nhớ lại thể lực đáng nể của ba người đồng đội không may thiệt mạng.
"Trong trí nhớ của tôi, họ chưa bao giờ thể hiện sự mệt mỏi", ông nói.
Sau nhiều tuần leo núi, ông Singh dẫn đầu nhóm 6 người, trong đó có Morup, Paljor và Smanla, vượt lên phía trên lều trại cuối cùng ở độ cao khoảng 8.300m. Khi đó, họ chỉ còn cách đỉnh Everest hơn 500m.
Tuy nhiên, ông Singh thấy mây hình thành trên Everest là dấu hiệu thời tiết xấu có thể xuất hiện. Ông quyết định không đi tiếp.
Ngược lại, Morup, Paljor và Smanla vẫn quyết tâm chinh phục hành trình. Họ liên lạc qua bộ đàm với trại căn cứ, thông báo rằng đã leo tới đỉnh. Thời điểm đó, ông Singh đã quay về lều an toàn thì nhận được thông tin này. Ông rất vui mừng nhưng không nghĩ rằng niềm vui chẳng kéo dài bao lâu.
Dorje Morup (thứ ba từ trái sang) và các thành viên trong nhóm đang chuẩn bị thức ăn trong chuyến thám hiểm Everest của Ấn Độ năm 1996 - Ảnh: CNN
Cơn bão nhanh chóng ập đến khiến nhiều nhà leo núi trở tay không kịp. Luồng gió này cuốn theo tuyết và băng, tạo ra những cơn giật với tốc độ 150-200km/h, đồng thời khiến nhiệt độ giảm xuống mức âm 60-80 độ C. Phơi mình giữa điều kiện thời tiết này vô cùng nguy hiểm.
Ông Singh là người cuối cùng nhìn thấy đồng đội của mình. Nhà leo núi Ấn Độ Morup tìm cách xuống núi giữa cơn bão, nhưng không trở về an toàn. Thi thể ông nằm gần tuyến đường phía dưới bậc thứ nhất trong một hang đá vôi nhỏ với đôi giày xanh có thể nhìn thấy giữa tuyết.
Kế hoạch đưa thi thể "Green Boots" về quê nhà vào năm 2027
Chia sẻ với CNN, Dawa Steven Sherpa, chủ công ty leo núi Asian Trekking, đơn vị trang bị cho chuyến thám hiểm Ấn Độ năm 1996 nói việc đưa thi thể Morup xuống núi là khả thi, dù sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức.
Sau 30 năm đông cứng, thi thể ông trở nên rất nặng, gây khó khăn cho việc di chuyển. Tuy nhiên, một đội khoảng 8 người Sherpa có thể thực hiện nhiệm vụ bằng cách sử dụng đệm xốp và loại cáng chuyên dụng bao bọc toàn bộ thi thể.
“Sau đó, các thành viên có thể kéo thi thể xuống núi, để nó trượt qua những tảng đá và băng. Cần thêm vài người hỗ trợ nhằm bảo đảm thi thể không trượt khỏi cáng và lao xuống sườn núi”, ông giải thích.
Các thành viên của đoàn thám hiểm Everest chụp ảnh bên bia tưởng niệm nhà leo núi Morup - Ảnh: CNN
Một vấn đề khác là vị trí thi thể Morup và nguy cơ hư hại hoặc bắt đầu phân hủy trong quá trình vận chuyển cũng khiến nhiệm vụ phức tạp hơn.
“Nếu các chi bị duỗi thẳng, gần như không thể co chúng lại... Thi thể đã đông cứng hoàn toàn nên việc đó thực sự rất, rất khó. Một chi có thể bị gãy nếu mắc vào đá rồi bị vặn xoắn”, Dawa nói.
Đại diện Lực lượng Cảnh sát Biên phòng Ấn Độ - Tây Tạng (ITBP) cho biết chiến dịch hiện dự kiến diễn ra trong mùa leo núi tháng 4-5/2027, sau khi cân nhắc tất cả yếu tố, từ những phê duyệt, giấy phép cần thiết đến các thủ tục liên quan. Hiện chưa rõ có công ty nào đăng ký tham gia nhiệm vụ vào năm tới hay không.
Ông Singh và Dawa đều cho rằng đưa được Morup trở về với gia đình sẽ là một thành tựu có ý nghĩa quan trọng.
“Khi đưa thi thể một người trở về mới có thể khép lại nỗi đau”, Dawa nói. “Đó cũng là cách giúp mọi người nhìn nhận người đã khuất như một con người thực sự, thay vì chỉ là một cái tên hay một dấu mốc trên núi”.
