Danh hiệu vinh quang viết tiếp câu chuyện tuổi 19
Những ngày cuối tháng 9, chúng tôi tìm về căn nhà nhỏ của ông Đinh Văn Hùng (SN 1954), trú tại phường Vinh Hưng, tỉnh Nghệ An. Nhắc về người anh trai liệt sĩ Đinh Văn Kiên vừa được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, giọng ông Hùng rưng rưng xúc động. Giữa không gian ấm cúng, câu chuyện về người chiến sĩ hy sinh anh dũng năm 19 tuổi một lần nữa được tái hiện qua giọng kể đầy tự hào của người em.
Lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đối với liệt sĩ Đinh Văn Kiên. Ảnh Bích Trang.
Ngay từ khi còn trẻ, anh Đinh Văn Kiên đã sớm thể hiện tinh thần yêu nước và giác ngộ cách mạng. Tháng 5/1966, khi mới 16 tuổi, trong lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước diễn ra vô cùng ác liệt, anh đã tình nguyện tham gia đội Dân quân tự vệ phòng không của xã Nghi Liên, thực hiện nhiệm vụ trực chiến, bảo vệ sân bay Vinh. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, máy bay Mỹ thường xuyên đánh phá, đặc biệt là khu vực sân bay Vinh và tuyến Quốc lộ 1A, anh Đinh Văn Kiên cùng đồng đội ngày đêm bám trụ trận địa, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ mục tiêu đảm nhiệm.
Theo hồ sơ, chiến công đầu đời của người anh hùng Đinh Văn Kiên được ghi dấu vang dội vào trưa 7/6/1968. Nhận lệnh từ khẩu đội trưởng khi đang trực chiến bảo vệ sân bay Vinh, xạ thủ số 1 Đinh Văn Kiên đã dũng cảm nổ súng bắn rơi một máy bay F-4 của Mỹ.
Vào tháng 9/1968, anh xung phong vào bộ đội, được huấn luyện tại Trung đội 2, Đại đội 37, Đoàn 22, Quân khu 4. Do có tố chất tốt cùng những kinh nghiệm tích lũy khi tham gia đội dân quân trực chiến ở quê nhà, nên chỉ sau một tuần huấn luyện tích cực, anh Đinh Văn Kiên được chọn trong số những thanh niên đầu tiên của đợt tuyển quân năm ấy lên đường vào miền Nam chiến đấu. Tháng 3/1969, anh Kiên được phân công giữ chức vụ Tiểu đội phó, Tiểu đội 1, Trung đội 1, Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 27.
Chân dung Liệt sĩ Đinh Văn Kiên được gia đình lưu giữ.
Đêm mùng 1, rạng sáng 2/10/1969, trận đánh đi vào lịch sử tại Đồi Dù (Cam Lộ, Quảng Trị) chính thức bắt đầu. Trong thế trận chênh lệch lực lượng sâu sắc, Đại đội 1 hứng chịu thương vong lớn, trận địa rơi vào tình thế vô cùng nguy cấp. Giữa lằn ranh sinh tử, dù bị thương rất nặng ở bụng, đồng chí Đinh Văn Kiên vẫn kiên quyết từ chối lui về tuyến sau. Anh ở lại trận địa, nén đau đớn để động viên anh em giữ chốt. Trong khoảnh khắc quyết tử, người lính trẻ kiên cường vác súng B40, dũng mãnh bắn thẳng vào đội hình co cụm của địch và thiêu rụi 2 xe tăng thép. Nhưng do vết thương quá nặng và mất máu nhiều, anh dần kiệt sức rồi anh dũng hy sinh, gửi lại tuổi 19 cho đất mẹ Quảng Trị anh hùng.
Với những chiến công xuất sắc trong chiến đấu, anh hùng Đinh Văn Kiên đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận và tặng thưởng nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý: Danh hiệu Dũng sĩ diệt xe tăng; Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhì; Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Đặc biệt, ngày 28/8/2026, liệt sĩ Đinh Văn Kiên đã vinh dự được Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Vào sáng 18/9, Trung đoàn 27, Sư đoàn 390, Quân đoàn 12 đã trang trọng tổ chức lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đối với liệt sĩ Đinh Văn Kiên, Hạ sĩ, nguyên Tiểu đội phó, Tiểu đội 1, Trung đội 1, Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 27.
Người anh hùng sống mãi trong lòng người ở lại
Theo ông Hùng, trong những năm tháng chiến tranh, anh Kiên đi trực chiến trên trận địa, còn các em nhỏ lại phải đi sơ tán nên thời gian gặp nhau của anh em rất ít ỏi. Một trong những kỷ niệm được gia đình ông Hùng gìn giữ suốt hơn nửa thế kỷ qua là cuộc đoàn tụ ngắn ngủi vỏn vẹn 3 tiếng đồng hồ của anh Kiên.
Sau thời gian huấn luyện tại Thanh Hóa, trên đường hành quân vào phía Nam chiến đấu, anh xin đơn vị rẽ về ghé thăm nhà. Nhận được tin, gia đình đã tất tả chuẩn bị một mâm cơm ấm cúng để chào đón người con trai cả. Ba giờ đồng hồ ngắn ngủi ấy đã trở thành ký ức vô giá, theo chân người lính trẻ vào chiến trường và ở lại mãi mãi trong lòng những người thân yêu.
Ông Hùng xúc động khi nhắc đến người anh trai đã anh dũng hy sinh.
"Bữa cơm sum họp vội vã trôi qua, bố mẹ đùm dúm thêm cho anh một gói cơm nhỏ để đi đường ăn cùng đồng đội. Bố mẹ có gói một ít quà bánh cho anh mang theo, nhưng anh kiên quyết từ chối với lý do mang nặng. Thế nhưng, gia đình đều hiểu, lý do thực sự là vì anh thương các em thơ còn chịu nhiều thiếu thốn. Người anh cả để lại toàn bộ bánh kẹo cho các em, rồi lặng lẽ khoác ba lô tiếp tục hành trình ra mặt trận", ông Hùng nhớ lại.
Trong suốt những tháng ngày biền biệt nơi chiến trường, sợi dây kết nối duy nhất giữa anh Kiên và gia đình là những lá thư. Đều đặn tháng nào anh cũng viết thư gửi về quê nhà để hỏi thăm sức khỏe và động viên bố mẹ, các em ở nhà cố gắng tăng gia sản xuất. Trong thư, người lính trẻ luôn khẳng định bản thân sẽ quyết tâm hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, với một tinh thần can trường, không mưu cầu bản thân: "Nhất xanh cỏ, nhì đỏ ngực".
Sự ghi nhận xứng đáng của Nhà nước — danh hiệu cao quý khiến các thế hệ con cháu hôm nay luôn tự hào về liệt sĩ Đinh Văn Kiên.
"Những cánh thư gửi về đều đặn mỗi tháng bỗng một ngày dừng lại. Kể từ đó, không thấy thư anh về nữa. Bố tôi viết thư gửi vào cho đơn vị để hỏi thăm. Đợi chờ mãi không có phản hồi, sau đó bố tôi cũng trực tiếp vào tận đơn vị và nhận được giấy báo tử của anh", ông Hùng nghẹn ngào kể lại.
Sự quả cảm và kỹ năng chiến đấu của liệt sĩ Đinh Văn Kiên đã được người đồng đội cũ - ông Nguyễn Huy Hưng (SN 1948) - khắc họa rõ nét.
Là xạ thủ số 2 sát cánh bên anh Kiên tại trận địa cách sân bay Vinh 200m về phía Tây, ông Hưng nhớ mãi hình ảnh người "em út" nhỏ con, nhanh nhẹn nhưng mang chí lớn. "Vào lúc 2h chiều ngày hôm đó, khi chiếc F-4 của Mỹ điên cuồng lao tới, cả tổ trực chiến 6 người đã phối hợp chuẩn xác đến từng giây. Anh Kiên ở vị trí xạ thủ số 1 chủ chốt đã bóp súng liền tay khi giặc chưa kịp thả bom. Có thể nói, công đầu thuộc về anh Kiên, bởi nếu vị trí số 1 không có bản lĩnh, gan dạ và được huấn luyện kỹ càng thì khó có thể làm nên kỳ tích bắn hạ được chiếc F-4. Tối hôm đó, nghe đài quân khu báo cáo thành tích đã bắn hạ F-4, chúng tôi rất vui mừng và phấn khởi. Đây là chiến công đầu tiên của chúng tôi", ông Hưng nhớ lại.
Cựu chiến binh Nguyễn Huy Hưng kể lại khoảnh khắc hiệp đồng chiến đấu, bắn hạ máy bay F-4 cùng đồng đội Đinh Văn Kiên.
Sau chiến công bắn rơi máy bay F-4 vang dội, một đợt tuyển quân mới được phát động. Lúc bấy giờ, anh Đinh Văn Kiên vẫn chưa đến tuổi nghĩa vụ quân sự, nhưng anh đã chủ động viết đơn tình nguyện xin nhập ngũ.
"Chúng tôi khuyên anh Kiên nên ở nhà trực chiến thêm 1 năm nữa rồi đăng ký nhập ngũ. Tuy nhiên, anh bảo "Trước đi sau cũng đi, nên được là đi". Dù là con trai của một cán bộ tỉnh và có đủ điều kiện để tiếp tục con đường học tập, anh Kiên vẫn từ chối cơ hội riêng cho bản thân, lựa chọn ở lại trận địa bám trụ trực chiến cùng bộ đội trước khi hành quân vào chiến trường miền Nam khốc liệt. Điều đó thật trân quý", ông Hưng nhắc đến người đồng đội đã anh dũng hy sinh.
Trận đánh tại Đồi Dù đã qua đi hơn nửa thế kỷ, nhưng câu chuyện về người hạ sĩ 19 tuổi Đinh Văn Kiên thì vẫn luôn được gia đình và đồng đội nhớ mãi. Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được truy tặng ngày hôm nay là sự ghi nhận xứng đáng của Nhà nước đối với những đóng góp của anh. Nhìn tấm bằng vinh quang được đặt trang trọng giữa gian nhà thờ, người em trai tóc bạc và các thế hệ con cháu hôm nay đều cảm thấy tự hào. Sự hy sinh của người anh cả năm xưa sẽ luôn được trân trọng và lưu giữ cùng thời gian.
