Trung Quốc – nhà đầu tư lớn nhất của Indonesia – đã đưa ra lời cảnh báo rằng 50 tỷ USD vốn đầu tư vào quốc gia này có thể gặp rủi ro do những thay đổi về chính sách. Bắc Kinh cho rằng các biện pháp này có nguy cơ gây gián đoạn ngành công nghiệp niken khổng lồ tại nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.
Các công ty Trung Quốc hiện đang thống trị ngành niken của Indonesia. Ngành này đã chứng kiến sự tăng trưởng thần tốc trong những năm gần đây nhờ nhu cầu tăng cao đối với loại khoáng sản quan trọng dùng trong sản xuất thép không gỉ và pin xe điện (EV). Indonesia có trữ lượng niken lớn nhất thế giới, khoảng 72 triệu tấn, chiếm hơn 50% tổng trữ lượng toàn cầu. Hiện tại, Jakarta đang kiểm soát hơn 2/3 nguồn cung niken tinh chế trên toàn cầu.
Tuy nhiên, Bắc Kinh đang bày tỏ sự lo ngại sâu sắc đối với các quy định mới được ban hành gần đây. Các quy định này đã giảm mạnh hạn ngạch sản xuất của các công ty khai thác, đồng thời thiết lập một cơ chế định giá mới làm đẩy giá quặng niken lên cao.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Jakarta cho biết trong một bức thư gửi Bộ Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia rằng, sự điều chỉnh giá này đã khiến chi phí sản xuất loại niken dùng để chế tạo pin xe điện tăng gần 200%, đe dọa đến khả năng duy trì hoạt động của gần như tất cả các dự án thuộc loại này.
“Các ước tính sơ bộ cho thấy những biện pháp này có thể ảnh hưởng đến 30 tỷ USD vốn đầu tư hiện tại và 20 tỷ USD vốn đầu tư dự kiến trong tương lai, đồng thời làm giảm khoảng 23 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu sản phẩm niken hàng năm”, tờ FT dẫn nội dung bức thư cho biết.
Trung Quốc cũng cảnh báo rằng có tới 400.000 việc làm trong toàn bộ chuỗi giá trị niken có thể bị ảnh hưởng.
Sự phản ứng gay gắt từ phía Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh chính phủ của Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đang phải đối mặt với làn sóng phản đối từ các nhà đầu tư nước ngoài. Nguyên nhân xuất phát từ sự can thiệp ngày càng sâu của nhà nước vào khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là trong lĩnh vực tài nguyên.
Các doanh nghiệp Trung Quốc chính là động lực thúc đẩy sự trỗi dậy của Indonesia thông qua việc đầu tư hàng chục tỷ USD để xây dựng các mỏ khai thác, cơ sở chế biến, nhà máy sản xuất pin và thậm chí cả dây chuyền sản xuất xe điện.
Năm ngoái, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Trung Quốc đại lục và Hồng Kông vào Indonesia đạt tổng cộng 18,1 tỷ USD. Quý 1 năm nay, con số này đạt 4,9 tỷ USD.
Theo các nguồn tin từ ngành công nghiệp, việc cắt giảm hạn ngạch khai thác và cơ chế định giá mới – vốn nhằm mục đích tăng thu cho ngân sách nhà nước – đã buộc nhiều cơ sở chế biến niken của Trung Quốc phải giảm sản lượng.
Một số doanh nghiệp khai thác mỏ cũng phải đối mặt với tình trạng bị tịch thu đất đai. Đây là một phần trong nỗ lực của Jakarta nhằm trấn áp các hành vi bị cáo buộc là vi phạm môi trường. Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng chiến dịch này được thực hiện một cách bộc phát và thiếu các quy trình pháp lý hợp thức.
Tháng trước, Tổng thống Prabowo cũng công bố thành lập một cơ quan nhà nước mới để giám sát hoạt động xuất khẩu than đá, dầu cọ và một số sản phẩm niken nhất định. Cơ quan này sẽ ngăn chặn các đơn vị vận hành doanh nghiệp bán hàng trực tiếp cho khách hàng nước ngoài.
Trước tình hình đó, Đại sứ quán Trung Quốc đã phàn nàn về tần suất thay đổi quy định gần đây trong môi trường đầu tư nói chung.
Trả lời yêu cầu bình luận, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ “tin tưởng rằng chính phủ Indonesia sẽ bảo vệ hiệu quả các quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời cung cấp một môi trường kinh doanh mở, công bằng và không phân biệt đối xử”.
Trong một bức thư riêng gửi tới Tổng thống Prabowo vào tháng 5, Hiệp hội Thương mại Trung Quốc tại Indonesia cho biết các doanh nghiệp đang phải đối mặt với sự quản lý nghiêm ngặt thái quá và việc thực thi pháp luật quá mức. Những điều này đã gây gián đoạn nghiêm trọng các hoạt động kinh doanh bình thường [và] trực tiếp làm tổn hại đến niềm tin đầu tư dài hạn.
Một quản lý cấp cao tại một công ty Trung Quốc ở Indonesia chia sẻ rằng các doanh nghiệp cảm thấy họ đang bị đối xử bất công, đặc biệt là khi xét đến quy mô đầu tư khổng lồ của họ. Người này chia sẻ: “Tôi nghĩ rằng nhiều khoản đầu tư trong tương lai gần có thể sẽ bị hoãn lại do có quá nhiều yếu tố bất định”.
Tháng trước, các quan chức cấp cao của Indonesia đã có buổi gặp gỡ với ông Wang Lutong – Đại sứ Bắc Kinh tại Indonesia – cùng đại diện của một số công ty Trung Quốc.
Bộ trưởng Năng lượng Bahlil Lahadalia phát biểu với các phóng viên rằng chính phủ đã ghi nhận các ý kiến phản hồi từ phía doanh nghiệp tại cuộc họp. Ông nhấn mạnh rằng mặc dù các doanh nghiệp cần phải tồn tại, nhưng Indonesia cũng cần phải có nguồn thu.
Theo FT
