Trong lịch sử hơn bốn thập kỷ theo dõi ngành công nghệ của mình, CEO Tim Cook nói chưa bao giờ chứng kiến điều gì tương tự cuộc khủng hoảng chip nhớ hiện tại. Giá LPDDR5X 12GB, loại chip nhớ dùng trong iPhone và MacBook cao cấp, đã tăng từ khoảng 76 USD đầu năm 2026 lên 145 USD hiện tại, tức tăng gần 69 USD chỉ trong một quý.
Để hiểu con số đó có ý nghĩa gì với người dùng cuối, cần nhìn vào giá thành sản xuất: chip nhớ và chip lưu trữ từng chiếm khoảng 9% chi phí linh kiện của iPhone 17 Pro năm 2025, nhưng sẽ chiếm tới 27% chi phí linh kiện của iPhone 18 Pro sắp tới, tức tăng gần gấp 3 lần chỉ sau một thế hệ sản phẩm.
Trước áp lực đó, Apple đang thực hiện một nước cờ địa chính trị chưa từng có trong lịch sử hãng. Theo Financial Times, Apple đã tiếp cận Bộ Thương mại Mỹ và nhiều quan chức cấp cao khác trong chính quyền Trump để vận động xin phép mua chip DRAM từ CXMT, nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất Trung Quốc có trụ sở tại Hợp Phì.
Vấn đề là CXMT hiện có tên trong danh sách công ty liên quan đến quân sự Trung Quốc của Bộ Quốc phòng Mỹ và bị hạn chế nhập khẩu. Chip nhớ của CXMT không bị cấm mua hoàn toàn theo luật hiện hành, nhưng bất kỳ thỏa thuận nào cũng đòi hỏi phải có sự chấp thuận rõ ràng từ phía chính phủ Mỹ.
Để hiểu tại sao Apple sẵn sàng chấp nhận rủi ro chính trị lớn như vậy, cần nhìn vào cấu trúc thị trường chip nhớ hiện tại. Tam đầu chế Samsung, SK Hynix và Micron nắm gần như toàn bộ nguồn cung DRAM chất lượng cao, và cả ba hãng này đã chuyển hơn 70% công suất sang sản xuất chip HBM dành riêng cho các hệ thống AI của NVIDIA và các trung tâm dữ liệu lớn, nơi mỗi tấm wafer sinh lời gấp 3 đến 5 lần so với DRAM tiêu dùng thông thường.
Khoảng trống để lại trong phân khúc DRAM cho điện thoại và máy tính là nơi CXMT đang lấp đầy, hãng này đang mở rộng công suất từ 200.000 lên 300.000 tấm wafer mỗi tháng vào cuối năm nay, được chính phủ Trung Quốc bao cấp đáng kể để vận hành ở mức chi phí thấp hơn thị trường.
Sự hiện diện của CXMT trong chuỗi cung ứng linh kiện cho iPhone có thể giúp Apple thêm quyền lực đàm phán đối với các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới hiện nay
Ngay cả khi CXMT không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu của Apple, sự hiện diện của hãng này trong danh sách nhà cung cấp sẽ trao cho Apple một công cụ đàm phán mạnh để ép giá lại với Samsung, SK Hynix và Micron.
Đây chính là đòn bẩy mà Apple đang thiếu trong cuộc khủng hoảng hiện tại. Hơn nữa, nếu Trump cấp phép cho CXMT, YMTC, công ty chip flash của Trung Quốc, gần như chắc chắn sẽ theo sau, đánh dấu sự tái nhập toàn diện của chip Trung Quốc vào chuỗi cung ứng Apple.
Tuy vậy, khả năng được chấp thuận không cao. Chính quyền tổng thống Trump đang siết chặt kiểm soát xuất khẩu công nghệ bán dẫn sang Trung Quốc, không nới lỏng. Ngay cả khi Apple nhận được giấy phép mua hàng trên diện hẹp, nhiều khả năng sẽ đi kèm các hạn chế về quy mô, loại sản phẩm và thời hạn.
Tuy nhiên việc Apple, công ty công nghệ lớn nhất thế giới và biểu tượng chuỗi cung ứng Mỹ, chủ động vận động để mua chip từ công ty trong danh sách đen quân sự Trung Quốc là tín hiệu rõ ràng rằng áp lực chi phí hiện tại đã vượt qua ngưỡng mà hãng có thể chịu đựng bằng các giải pháp thông thường.
