VN-Index đang trải qua chuỗi giảm mạnh nhất trong nhiều tháng trở lại đây. Chỉ trong hơn hai tuần, chỉ số đã đánh mất hơn trăm điểm, liên tiếp xuyên thủng các ngưỡng hỗ trợ quan trọng, trong đó loạt cổ phiếu lao dốc với tốc độ nhanh hơn chỉ số.
Áp lực bán ngày càng gia tăng cũng kéo theo một hiện tượng quen thuộc của những nhịp điều chỉnh mạnh: call margin bắt đầu xuất hiện ở nhiều tài khoản. Điều này khiến không ít nhà đầu tư lo ngại kịch bản "call margin domino" của năm 2022 đang quay trở lại.
Hiện tượng "call margin" tài khoản lớn gợi nhớ năm 2022
Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng Đầu tư, Chứng khoán An Bình (ABS), nguyên nhân chính khiến thị trường giảm sâu trong vài phiên gần đây đến từ áp lực call margin gia tăng.
Thực tế, lực bán đã xuất hiện mạnh từ phiên 20/7 khi nhiều tài khoản chạm ngưỡng gọi ký quỹ, trước khi áp lực bán tiếp tục lan rộng vào phiên 21/7. Tuy nhiên, theo ông, thị trường hiện mới chủ yếu dừng ở trạng thái bị call margin, chưa xuất hiện tình trạng force sell (bán giải chấp bắt buộc) trên diện rộng.
Ông cho biết quy mô dư nợ margin trên vốn hóa thị trường hiện vẫn ở mức rất cao, trong khi nhiều cổ phiếu đã giảm sâu, thậm chí thủng đáy thiết lập hồi tháng 3.
Điểm đáng chú ý, theo chuyên gia, áp lực margin lần này chủ yếu đến từ nhóm nhà đầu tư lớn như tổ chức trong nước, cổ đông lớn hoặc chủ doanh nghiệp, thay vì nhà đầu tư cá nhân . Bởi mức thanh khoản teo tóp trong nhiều tháng qua cho thấy phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ đã không còn sử dụng đòn bẩy ở mức cao.
"Những nhà đầu tư lớn thường có tính chủ động cao hơn. Khi bị gọi ký quỹ, họ bổ sung thêm tiền, hoặc chủ động bán giảm tỷ trọng để đưa margin về ngưỡng an toàn ", ông nhận định.
Hiện tượng các tài khoản lớn đồng loạt bị gọi ký quỹ có phần gợi nhớ đến năm 2022 - thời điểm nhiều chủ doanh nghiệp và nhà đầu tư lớn bị bán giải chấp. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh điểm giống nhau chỉ nằm ở hiện tượng margin, còn bản chất thị trường hiện nay hoàn toàn khác.
"Năm 2022, thị trường chịu tác động đồng thời từ khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp, khó khăn kinh tế và hàng loạt cú sốc khác, khiến thị trường rơi vào chu kỳ giảm kéo dài. Hiện nay chưa xuất hiện một yếu tố mang tính khủng hoảng như vậy, nên không thể đánh đồng hai giai đoạn" , ông nói.
Xu hướng giảm ngắn hạn đã hình thành, nhưng chưa phải downtrend dài hạn
Đánh giá về xu hướng thị trường, ông Minh cho rằng VN-Index đã bước vào nhịp giảm trong ngắn hạn, song chưa có cơ sở để kết luận xu hướng tăng dài hạn đã đảo chiều.
Theo chuyên gia, nền tảng kinh tế năm 2026 vẫn tích cực hơn nhiều so với năm 2022. Tăng trưởng kinh tế duy trì ổn định, lợi nhuận doanh nghiệp vẫn ghi nhận tăng trưởng, trong khi chưa xuất hiện dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng đủ lớn có thể làm thay đổi xu hướng dài hạn của thị trường.
Bên cạnh đó, Chính phủ vẫn kiên định với mục tiêu tăng trưởng cao, đồng thời còn dư địa để tiếp tục hỗ trợ nền kinh tế. Đây là những yếu tố quan trọng giúp duy trì triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp và tạo nền tảng cho thị trường chứng khoán trong trung và dài hạn.
Ngoài ra, câu chuyện nâng hạng thị trường cùng kế hoạch thúc đẩy IPO, niêm yết các doanh nghiệp mới cũng được xem là những động lực quan trọng trong thời gian tới.
Dù vậy, chuyên gia lưu ý rủi ro ngắn hạn vẫn hiện hữu khi lạm phát chưa giảm đủ mạnh khiến mặt bằng lãi suất tiếp tục neo cao. Thanh khoản của hệ thống ngân hàng cũng cần thêm thời gian để cải thiện thông qua quá trình tăng huy động, tăng vốn và bổ sung nguồn vốn từ thị trường quốc tế.
" Đây là những yếu tố khiến thị trường còn biến động trong ngắn hạn. Tuy nhiên, xét trên nền tảng kinh tế và doanh nghiệp, bức tranh hiện nay vẫn lành mạnh hơn đáng kể so với năm 2022 ", ông kết luận.
