Một người có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội Trung Quốc thu về khoảng 50 triệu nhân dân tệ (khoảng 190 tỷ đồng) nhờ bán trực tuyến mặt hàng nến cầu nguyện, trước khi bị bắt giữ vì tội lừa đảo. Vụ việc không chỉ gây chấn động dư luận mà còn làm dấy lên nhiều tranh luận về “nền kinh tế siêu hình” đang bùng nổ, khi giới trẻ tìm kiếm sự an ủi tinh thần và cảm xúc thông qua những sản phẩm mang màu sắc tâm linh.
Lừa tiền nhờ mác nhà ngoại cảm mạng xã hội
Nhân vật trung tâm của vụ việc là Li Zhuofan, một KOL từng thu hút hơn 600.000 người theo dõi trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Cô được biết đến sau khi xuất hiện trong chương trình truyền hình thực tế của Nga mang tên "Trận chiến của các nhà ngoại cảm ".
Trong chương trình, Li sử dụng một ngọn nến để “xác định vị trí” người đang trốn trong cốp xe. Ở thử thách khác, cô tuyên bố có thể cảm nhận được rằng từng có người chết trong một chiếc xe hơi. Những màn thể hiện này giúp Li xây dựng hình ảnh “nhà ngoại cảm” sở hữu khả năng đặc biệt.
Sau khi trở về Trung Quốc, Li nhanh chóng tận dụng danh tiếng để kinh doanh. Cô bán các loại nến cầu nguyện thủ công trên mạng. Những cây nến được trang trí bằng pha lê, hoa khô và tẩm tinh dầu. Theo quảng cáo, mỗi loại nến có công dụng riêng như thúc đẩy sự nghiệp, gia tăng tài lộc, cải thiện vận may , thậm chí giúp người yêu cũ quay trở lại.
Giá bán không hề rẻ. Mức cơ bản là 2.888 nhân dân tệ (khoảng 10,9 triệu đồng), còn phiên bản “ba lần may mắn” có giá lên tới 7.888 nhân dân tệ (khoảng 30 triệu đồng). Bên cạnh đó, Li còn bán các khóa học bói toán trực tuyến và thuê đội ngũ sản xuất video nhằm củng cố hình ảnh nhà ngoại cảm trên không gian mạng.
Bán nến cầu nguyện để chữa lành cho giới trẻ, KOL lừa đảo 190 tỷ đồng. (Ảnh: SCMP)
Niềm tin của khách hàng bắt đầu lung lay khi một chủ cửa hàng, người đã chi 5.888 nhân dân tệ (khoảng 22,4 triệu đồng) để mua nến với hy vọng thu hút thêm khách và không thấy bất kỳ chuyển biến nào trong kinh doanh, đi trình báo cảnh sát.
Theo Hongxing News, Li Zhuofan đã bị bắt với cáo buộc lừa đảo. Các công tố viên cho rằng cô đã chiếm đoạt hơn 50 triệu nhân dân tệ (khoảng 190 tỷ đồng) thông qua việc bán nến cầu nguyện và các khóa học tâm linh liên quan.
Theo quy định pháp luật Trung Quốc, hành vi gian lận với số tiền đặc biệt lớn có thể bị phạt tù hơn 10 năm, kèm theo tiền phạt và tịch thu tài sản.
Tuy nhiên, ngay cả sau khi vụ việc bị phanh phui, các bài đăng quảng bá và liên kết mua nến cầu nguyện vẫn tiếp tục lan truyền trên mạng xã hội.
Giới trẻ đang mua nhiều loại nến thơm như hình trên, cho thấy sự gia tăng của xu hướng tiêu dùng dựa trên cảm xúc. (Ảnh: QQ)
Niềm tin, hoài nghi và những câu chuyện trái chiều
Trên mạng xã hội, không ít người chia sẻ trải nghiệm tích cực. Một phụ nữ viết: “Sau khi tôi thắp nến tình yêu, bạn trai cũ bắt đầu bám lấy tôi thật sự. Tôi không thể nào thoát khỏi anh ta được”. Một số người hướng dẫn nhau quan sát thời gian nến cháy và diễn biến ngọn lửa để “đánh giá” khả năng bạn đời có ngoại tình hay không.
Song song với những lời tán dương là sự hoài nghi gay gắt. Một người đặt câu hỏi: “Nếu những thứ này thực sự hiệu quả, con người sẽ phải đốt bao nhiêu ngọn nến để thỏa mãn mọi ham muốn của mình?”. Người khác nhận xét: “Nhiều người nghĩ rằng họ đang mua sự an ủi về mặt cảm xúc, nhưng thực chất họ đang trả ‘thuế trí tuệ".
Có người coi đây là liệu pháp tâm lý: “Mua đá quý và nến để cầu nguyện cho cha tôi vượt qua hóa trị nghe có vẻ không khoa học lắm. Nhưng ít nhất nó giúp tôi ngủ ngon hơn vào ban đêm”.
Một trong những cây nến cầu nguyện, được chụp ảnh phía sau một tờ ghi chú giải thích. (Ảnh: QQ)
“Nền kinh tế siêu hình” bùng nổ
Trào lưu nến cầu nguyện chỉ là một phần của làn sóng rộng lớn hơn được gọi là “nền kinh tế siêu hình” tại Trung Quốc. Thị trường này bao gồm đá quý chữa lành, bói bài tarot, vật phẩm phong thủy và hàng loạt sản phẩm được tiếp thị như công cụ mang lại sự an ủi tinh thần.
Nhiều sản phẩm được tái định vị để phù hợp với thế hệ trẻ đang chịu áp lực lớn trong học tập, công việc và các mối quan hệ. Người bán tận dụng phát trực tiếp, mạng xã hội và cả công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tiếp cận khách hàng.
Tháng 1 vừa qua, một công cụ AI kết hợp phương pháp bói toán bát tự truyền thống với biểu đồ nến kiểu thị trường chứng khoán đã lan truyền mạnh mẽ. Người dùng nhập ngày sinh và các sự kiện quan trọng, hệ thống sẽ tạo ra biểu đồ cá nhân hóa được cho là phác họa “con đường cuộc đời”.
Một người dùng viết: “Có vẻ như vận may của tôi sẽ tốt hơn khi tôi 28 tuổi. Điều đó mang lại cho tôi rất nhiều sự tự tin. Tôi đã sẵn sàng chuẩn bị cho kỳ thi của mình”. Người khác hài hước: “Biểu đồ cho tôi biết đời sống tình cảm và tài sản của tôi sẽ đạt đỉnh ở tuổi 70. Bạn tôi nói rằng đó là vì tôi sẽ gặp một ông già giàu có trong viện dưỡng lão”.
Thị trường còn xuất hiện nhiều mặt hàng độc đáo, thậm chí gây tranh cãi. Một số cửa hàng trực tuyến rao bán “đất ngân hàng”, loại đất được cho là đào từ bên ngoài các ngân hàng lớn, quảng cáo là có khả năng thu hút tài lộc. Giá bán lên tới 888 nhân dân tệ (khoảng 3,3 triệu đồng) mỗi phần.
Sự chứng thực của người nổi tiếng càng làm xu hướng lan rộng. Năm 2024, nữ ca sỹ Đài Loan Annie Yi bán các bộ dụng cụ chữa bệnh bằng đá quý trong các buổi phát trực tiếp, thu về hơn 2,7 triệu nhân dân tệ (10,2 tỷ đồng).
Không chỉ cá nhân và doanh nghiệp tư nhân, một số cơ sở tôn giáo cũng tham gia xu hướng. Tại Nam Kinh, chùa Jiming ra mắt “trà sữa cầu may”. Ở Hàng Châu, chùa Yongfu giới thiệu “cà phê may mắn”, thu hút đông đảo người trẻ đến tham quan và trải nghiệm.
Ảnh cận cảnh một người bói toán đang đọc bài tarot. Đây là một dịch vụ mà giới trẻ đang trả tiền để giảm bớt áp lực của cuộc sống hiện đại. (Ảnh: Getty Images)
Cảnh báo từ chuyên gia
Zhang Yong, nhân viên xã hội chuyên về sức khỏe tâm thần vị thành niên, nhận định rằng loại sản phẩm này thực chất chỉ bán một chút hy vọng mong manh cho những người nhận thấy cảm xúc đang trở nên mất kiểm soát.
Theo ông, ranh giới giữa giải trí và đời thực đang bị làm mờ. Khi niềm tin vào số phận được củng cố quá mức, một số người trẻ có thể ngừng chủ động đưa ra quyết định quan trọng như chọn nghề nghiệp hay đầu tư, thay vào đó lại để thuật toán hoặc “phán quyết” siêu hình dẫn dắt.
Trong bối cảnh áp lực xã hội ngày càng lớn, nhiều người tìm đến tarot hay nến cầu nguyện như một cách tự xoa dịu. Một nhà sáng tạo nội dung tại Thượng Hải cho biết, sau mỗi lần chia tay, cô đều xem tarot để hỏi khi nào và ở đâu mối quan hệ tiếp theo sẽ bắt đầu, điều giúp cô vượt qua nỗi đau nhanh hơn.
Vụ việc của Li Zhuofan vì thế không chỉ là câu chuyện lừa đảo đơn thuần. Nó phản ánh nhu cầu sâu sắc về sự an ủi tinh thần trong giới trẻ, đồng thời đặt ra câu hỏi về trách nhiệm quản lý, về ranh giới giữa niềm tin cá nhân và hành vi trục lợi.
