Tàu sân bay USS Abraham Lincoln. (Ảnh: US Navy)
Khi cuộc chiến với Iran ngày càng leo thang, các “động mạch năng lượng” của thế giới đang bị siết chặt. Mỗi ngày eo biển Hormuz đóng cửa không chỉ khiến nỗi đau kinh tế tăng gấp đôi, mà còn nhân lên theo cấp số nhân.
Vì vậy, chính quyền Tổng thống Trump đang cố gắng giải quyết cuộc khủng hoảng dầu mỏ trên nhiều mặt trận: gấp rút tổ chức một chiến dịch quân sự phức tạp để khơi thông lại dòng tàu chở dầu đi qua eo biển, đồng thời tìm cách hạ nhiệt giá cả bằng các biện pháp thị trường. Chính quyền cũng phát động một chiến dịch truyền thông nhằm trấn an công chúng rằng việc giá xăng tăng chỉ là tạm thời.
Tuy nhiên, bên trong Bộ Quốc phòng Mỹ và Nhà Trắng, các phép tính đang trở nên phức tạp. Giá dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng. Tình trạng thiếu dầu lưu thông trên thị trường toàn cầu đã khiến sản xuất chậm lại đáng kể, và đang nhanh chóng tiến tới thời điểm các nhà sản xuất lớn buộc phải ngừng khai thác hoàn toàn do hạn chế về lưu trữ.
Kuwait, Iraq và UAE đang phải đóng các giếng dầu khi bể chứa tràn đầy. Khi những giếng này ngừng hoạt động, chúng không thể đơn giản bật lại ngay lập tức, tạo ra khoảng trống lớn trong nguồn cung, có thể gây hiệu ứng dây chuyền đối với kinh tế toàn cầu.
Một cựu quan chức cấp cao trong chính quyền nói với CNN : “Nếu điều kiện thị trường như thế này kéo dài hoặc tệ hơn, chúng ta sẽ buộc phải xem xét lại quy mô và phạm vi của chiến dịch. Cần có một giải pháp ngắn hạn khẩn cấp, và Nhà Trắng hiểu rõ điều đó”.
Theo các lãnh đạo ngành dầu mỏ, chuyên gia phân tích thị trường và giới ngoại giao, giải pháp tức thời duy nhất cho cuộc khủng hoảng đang leo thang này là Hải quân Mỹ triển khai chiến dịch hộ tống - điều mà ông Trump hứa từ tuần trước.
“Vấn đề này đang được quân đội nghiên cứu rất kỹ và thảo luận liên tục. Đã có nhiều tiến triển trong việc xây dựng kế hoạch có thể thực hiện đúng những gì tổng thống đề xuất”, một quan chức cấp cao của chính quyền cho biết.
Một số người nắm được tình hình cho biết, các cuộc thảo luận nội bộ về thời điểm và điều kiện triển khai chiến dịch hộ tống đã trở thành vấn đề trọng tâm của chính quyền suốt tuần qua. Các cuộc cân nhắc căng thẳng chủ yếu tập trung vào việc phân tích rủi ro khi đưa tàu hải quân Mỹ vào một khu vực đang có xung đột.
“Thung lũng tử thần”
Một nguồn tin mô tả tình trạng hiện tại của eo biển là “thung lũng tử thần”.
Dù nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã sẵn sàng, việc thực hiện chiến dịch vẫn vô cùng nguy hiểm. Hiện có 2 lực lượng của Iran đang kiểm soát eo biển, gồm Hải quân và Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.
Lực lượng này có khả năng triển khai một “chuỗi thử thách chết chóc”, gồm các tàu rải mìn, xuồng cảm tử chở đầy chất nổ và các bệ phóng tên lửa đặt trên bờ.
Hiện tại, các tàu Mỹ đang tránh những điểm nghẽn nguy hiểm nhất trong eo biển nhưng vẫn hỗ trợ các hoạt động của Mỹ tại Iran. Nếu nhận nhiệm vụ hộ tống, hải quân Mỹ sẽ phải đưa tàu vào vùng nguy hiểm để bảo vệ tàu chở dầu, dù điều này không mang lại lợi thế chiến lược rõ ràng cho cuộc chiến.
Tình báo Mỹ nhận thấy rằng Iran đang dùng đòn tâm lý: không tấn công tàu khi đi vào Vịnh, mà có thể tấn công khi tàu rời đi, lúc đã chở đầy hàng.
Giới phân tích tin rằng Iran sẽ ưu tiên tấn công tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trước, vì những tàu này có thể “nổ như quả bom Beirut”, sau đó là tàu chở dầu, để tối đa hóa hỗn loạn kinh tế và môi trường.
Ông Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran, nhấn mạnh lập trường của Iran trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 9/3: “Khó có thể đạt được an ninh ở eo biển Hormuz giữa những ngọn lửa chiến tranh mà Mỹ và Israel châm ngòi trong khu vực”.
Bài viết phản hồi bình luận của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về việc thành lập lực lượng hộ tống tàu biển để khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển.
Trong động thái thực dụng nhưng nhạy cảm về chính trị, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Mỹ sẵn sàng “gỡ bỏ trừng phạt” hàng trăm triệu thùng dầu Nga đang mắc kẹt trên biển, để tăng nguồn cung vào thị trường ngay lập tức.
Chính quyền Mỹ cũng nói về việc tăng sản lượng khai thác dầu mỏ ở Venezuela, sau khi Washington triển khai chiến dịch đột kích để thay đổi lãnh đạo nước này.
Đối với ông Trump, cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ là vấn đề địa chính trị mà còn là sự sống còn đối với sinh mệnh chính trị của ông và đảng Cộng hòa. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang tới gần, giá xăng tăng vọt có thể gây tổn thất lớn mà không lời hùng biện nào có thể che đậy.
Trong khi chính quyền quyết định giữ nguyên kho dự trữ chiến lược, giới lãnh đạo ngành năng lượng chia sẻ một nhận định: con đường duy nhất để thoát khỏi khủng hoảng là mở lại eo biển Hormuz.
Cho đến khi Hải quân Mỹ có thể đảm bảo rằng các tàu chở dầu sẽ không trở thành những “giàn hỏa thiêu nổi”, nền kinh tế toàn cầu vẫn bị tuyến đường biển rộng 21 dặm này chi phối.
