Xu hướng mua vàng tích trữ nhằm phòng ngừa rủi ro toàn cầu của các ngân hàng trung ương (NHTW) đang làm dấy lên một cuộc tranh luận về địa điểm lưu trữ.
Hai trung tâm tài chính lớn nhất thế giới là New York và London, với bề dày lịch sử bảo mật hơn một thế kỷ, hiện là nơi nắm giữ phần lớn vàng của các NHTW.
Tính đến cuối năm 2024, Cục Dự trữ Liên bang New York (Fed New York) là kho chứa vàng tiền tệ lớn nhất thế giới với hơn 500.000 thỏi vàng. Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) lưu giữ khoảng 430.000 thỏi vàng của hơn 60 NHTW trong 9 hầm chứa.
Dù các nền kinh tế phát triển Âu - Mỹ bán ra nhiều hơn mua vào kể từ năm 1970, họ vẫn chiếm đến 57% dự trữ vàng toàn cầu tính đến cuối năm 2024, dẫn đầu là Mỹ, Đức, Ý và Pháp. Ngược lại, động lực mua lớn nhất hiện nay thuộc về các nền kinh tế mới nổi.
Trước đây, chỉ những quốc gia đối mặt với nguy cơ bị phương Tây trừng phạt mới lo ngại về việc gửi vàng tại Mỹ hay Anh. Tuy nhiên, mối lo ngại này đang lan rộng sang cả châu Âu sau những công kích liên tục của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắm vào đồng minh, khiến một số nhà lập pháp tại Đức và Ý đặt câu hỏi về việc hồi hương vàng.
Hiện tại, Đức vẫn giữ một nửa số vàng ở trong nước, 1/3 tại New York và phần còn lại ở London. Ý giữ 44% vàng trong nước, phần còn lại chia đều cho New York, Anh và Thụy Sĩ. Dù có những tiếng nói lo ngại, NHTW hai nước này khẳng định chưa có kế hoạch thay đổi cấu trúc lưu trữ.
Vàng thỏi được lưu trữ tại Ngân hàng Trung ương Anh. Nguồn: BoE.
Lý do tối quan trọng để các quốc gia tiếp tục cất vàng tại New York và London là hồ sơ an ninh tuyệt đối và tính thanh khoản tối ưu. Do hai thành phố này là trung tâm giao dịch vàng toàn cầu, các NHTW có thể mua bán qua lại với nhau mà không cần tốn chi phí vận chuyển vàng ra khỏi hầm chứa.
Tuy nhiên, sự dịch chuyển đang diễn ra rõ nét ở các quốc gia đang tích cực gia tăng vị thế. Ấn Độ tăng dự trữ vàng nhưng giảm dần tỷ lệ gửi tại London. Thổ Nhĩ Kỳ đã rút toàn bộ vàng khỏi New York và Thụy Sĩ lần lượt vào năm 2017 và 2018, dù sau đó có gửi lại một phần tại London để tiện giao dịch.
Ba Lan hiện chỉ giữ 20% vàng ở trong nước, phần còn lại gửi tại Mỹ và Anh, nhưng Thống đốc Adam Glapinski cho biết mục tiêu tương lai là chia đều cho cả ba địa điểm nhằm đảm bảo tự chủ chiến lược.
Ngược lại, NHTW Cộng hòa Séc lựa chọn gửi gần như toàn bộ vàng tại London để cho các NHTW khác thuê lại nhằm kiếm lời và tiết kiệm chi phí giao dịch. Trong khi đó, nhiều quốc gia chọn cách giữ bí mật tuyệt đối về địa điểm kho vàng vì lý do an ninh. Trung Quốc, dù đã mua ròng liên tục trong 17 tháng, hay Brazil, nước vừa tăng dự trữ vàng vào cuối năm ngoái sau 4 năm, đều không tiết lộ nơi cất vàng.
Theo NYT
