Biến thách thức khí hậu thành động lực phát triển
Sáng 10/10, tại tỉnh Gia Lai, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tham dự Chương trình "Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi" (gọi tắt Đối thoại Quy Nhơn).
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng đánh giá cao sáng kiến của Hội Gặp gỡ Việt Nam cùng ICISE, ghi nhận sự đồng hành của các bộ, ban ngành và địa phương, Cơ quan Phát triển Pháp cùng các đối tác.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại khai mạc "Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi".
Theo Phó Thủ tướng, biến đổi khí hậu đang diễn biến nhanh và nghiêm trọng hơn dự báo. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, 11 năm qua là 11 năm nóng nhất từng được ghi nhận. Năm 2025, nhiệt độ trung bình toàn cầu cao hơn khoảng 1,43°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Song song với đó, quá trình chuyển đổi kinh tế toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ. Năm 2026, đầu tư toàn cầu vào lĩnh vực năng lượng dự kiến đạt khoảng 3,4 nghìn tỷ USD, trong đó khoảng 2,2 nghìn tỷ USD dành cho năng lượng sạch, lưới điện, lưu trữ, hiệu quả năng lượng, điện hóa và các công nghệ phát thải thấp.
“Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng hai con số, đồng thời phải thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Vì vậy, vấn đề không phải là lựa chọn giữa tăng trưởng và hành động khí hậu, mà là làm thế nào để quá trình chuyển đổi tạo ra những động lực mới cho phát triển”, Phó Thủ tướng cho hay
Phó Thủ tướng nêu 5 quan điểm 3 nền tảng tại Đối thoại Quy Nhơn
Từ thực tiễn phát triển của Việt Nam, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chia sẻ 5 quan điểm về ứng phó biến đổi khí hậu và chuyển đổi xanh.
Một là hành động khí hậu phải gắn với mục tiêu phát triển. Với các nước đang phát triển, giảm phát thải khí nhà kính không thể tách rời yêu cầu tăng trưởng, bảo đảm an ninh năng lượng, lương thực, nguồn nước và ổn định kinh tế-xã hội. Chuyển đổi chỉ bền vững khi không làm thu hẹp không gian phát triển, mà tạo thêm cơ hội mới cho quốc gia và người dân.
Hai là, chuyển đổi phải bảo đảm công bằng và phù hợp với điều kiện của từng quốc gia. Mỗi nước có trình độ phát triển, cơ cấu kinh tế, hạ tầng năng lượng, năng lực công nghệ và mức độ dễ bị tổn thương khác nhau. Không thể có một mô hình hay một lộ trình duy nhất áp dụng cho tất cả. Việt Nam nhất quán ủng hộ chủ nghĩa đa phương và các mục tiêu của Thỏa thuận Paris; đồng thời đề cao nguyên tắc "trách nhiệm chung nhưng có phân biệt và năng lực tương ứng", bảo đảm hài hòa giữa trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế với điều kiện và nhu cầu phát triển chính đáng của mỗi quốc gia.
Các đại biểu tham dự Đối thoại.
Ba là, tham vọng phải đi cùng với điều kiện thực hiện. Chuyển đổi quy mô toàn nền kinh tế đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn, công nghệ phù hợp và năng lực triển khai tương ứng. Đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, điều quan trọng không chỉ là có thêm nguồn vốn, mà còn là khả năng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý, khả năng tiếp cận và làm chủ công nghệ, cũng như nâng cao năng lực trong nước.
Bốn là, con người phải được đặt ở trung tâm của quá trình chuyển đổi. Thành công của chuyển đổi không chỉ được đo bằng lượng phát thải giảm được hay nguồn vốn huy động được, mà còn ở việc người dân an toàn hơn trước thiên tai; có cơ hội tiếp cận kỹ năng và việc làm mới; doanh nghiệp có điều kiện đổi mới; những nhóm dễ bị tổn thương được tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển.
Năm là, tri thức là nền tảng, các chuyên gia nhà khoa học là cầu nối chuyển giao. Cần coi sự chia sẻ tri thức, công nghệ, mô hình tính toán, dữ liệu quan trắc trên phạm vi toàn cầu là nền tảng của quá trình chuyển đổi. Trong đó, cộng đồng các chuyên gia, nhà khoa học đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hỗ trợ các nước đang phát triển tiếp cận, chuyển giao tri thức.
Theo Phó Thủ tướng, Đối thoại Quy Nhơn không chỉ là nơi nêu lại các cam kết và thành tựu đã đạt được, mà cần không gian để trao đổi sâu và định hướng quá trình chuyển đổi, tìm kiếm giải pháp phù hợp, tối ưu để triển khai. Ông mong Đối thoại Quy Nhơn được xây dựng trên 3 nền tảng.
Quang cảnh phiên khai mạc Đối thoại Quy Nhơn.
Thứ nhất, lấy khoa học và bằng chứng làm cơ sở trao đổi chính sách. Những lựa chọn về năng lượng, công nghệ, hạ tầng và đầu tư được đưa ra hôm nay có thể tạo ra những tác động lâu dài. Vì vậy, chúng ta cần những phân tích khoa học khách quan, đa ngành để nhận diện đầy đủ các cơ hội, chi phí và rủi ro của từng lựa chọn.
Thứ hai, cần đặt những vấn đề thực tiễn của quá trình chuyển đổi vào trung tâm của các cuộc thảo luận, dành sự quan tâm đến những vấn đề mà Việt Nam và khu vực đang phải giải quyết như: bảo đảm an ninh năng lượng; huy động nguồn lực với chi phí hợp lý; nâng cao khả năng chống chịu của đô thị, hạ tầng và các hệ thống sản xuất; đổi mới công nghệ; phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm quá trình chuyển đổi mang lại lợi ích cho người dân.
Thứ ba, biến đối thoại thành hợp tác và hành động. Giá trị của diễn đàn không chỉ nằm gói gọn ở các cuộc trao đổi, mà còn ở những kết nối được duy trì sau mỗi kỳ Đối thoại; những chương trình nghiên cứu được hình thành; những ý tưởng chính sách được tiếp tục phát triển; và những sáng kiến hợp tác có thể được triển khai trong thực tiễn.
Ngài Didier Le Bret, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam tại phiên khai mạc Đối thoại Quy Nhơn.
Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ Việt Nam ủng hộ và mong muốn Đối thoại Quy Nhơn phát triển thành diễn đàn thường niên có uy tín, góp phần tăng cường hiểu biết và thúc đẩy hành động vì một tương lai bền vững. Ông đề nghị các bộ, ngành cùng các cơ quan liên quan phối hợp với tỉnh Gia Lai, Hội Gặp Gỡ Việt Bam và ICISE tiếp nhận góp ý của đại biểu, xây dựng chương trình và phương thức tổ chức phù hợp cho những năm tiếp theo. Đồng thời, yêu cầu tỉnh Gia Lai tiếp tục phát huy trách nhiệm địa phương đăng cai, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động khoa học và hợp tác quốc tế tại ICISE, góp phần tạo niềm tin để các đối tác trở lại Quy Nhơn.
Không gian đối thoại cởi mở, định hướng hành động
"Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi" lần thứ nhất diễn ra trong 2 ngày 10-11/10 tại Trung tâm ICISE (phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai), do Hội Gặp gỡ Việt Nam và ICISE tổ chức, với sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), dưới sự bảo trợ của Bộ KH&CN, sự hỗ trợ của UBND tỉnh Gia Lai cùng sự đồng hành của các tổ chức đối tác trong khu vực và quốc tế. Hơn 100 đại biểu cấp cao từ Việt Nam, Đông Nam Á và các đối tác quốc tế tham dự.
Ban tổ chức cho hay, đây không phải một tiến trình đàm phán liên chính phủ và không hướng tới các tuyên bố hay cam kết chính thức. Diễn đàn tập trung trao đổi quan điểm, chia sẻ kinh nghiệm và kết nối góc nhìn khoa học, chính sách, tài chính với thực tiễn triển khai. Đối thoại lần này là phiên bản thử nghiệm đầu tiên (Zero Version) nhằm thử nghiệm mô hình và rút kinh nghiệm, làm cơ sở cho các kỳ thường niên từ năm 2027.
GS. Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE phát biểu tại khai mạc Đối thoại Quy Nhơn.
Phát biểu khai mạc, GS Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE, cho biết Đối thoại phản ứng tình hữu nghị Việt Nam – Pháp. Chúng tôi cùng chung niềm tin giản dị: các vấn đề toàn cầu đòi hòi sự đối thoại, tri thức và hợp tác. Biến đổi khí hậu tác động đến năng lượng, lương thực, việc làm, sức khỏe và đời sống.
Theo ông, đối với các nước đang phát triển, quá trình chuyển đổi không được đồng nghĩa với việc kìm hãm sự phát triển mà giúp ứng phó với biến đổi khí hậu, tạo ra việc làm và cải thiện đời sống người dân.
"Thành công sẽ không được đo đếm bằng lời nói, mà bằng những quan hệ đối tác mới và những hành động thiết thực. Chúng tôi cũng hy vọng rằng tiếng nói của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á sẽ được lắng nghe rõ ràng hơn", GS. Trần Thanh Vân, chia sẻ.
