Ngày 14/7, Kỳ họp thứ 4, HĐND tỉnh Nghệ An khóa XIX, nhiệm kỳ 2026-2031 tiếp tục chương trình làm việc với phiên chất vấn và trả lời chất vấn về công tác lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch chung xây dựng xã, phường trên địa bàn tỉnh; thực trạng, nguyên nhân của những tồn tại và các giải pháp đẩy nhanh tiến độ trong thời gian tới.
Tại phiên chất vấn, một số đại biểu đề nghị ngành làm rõ tiến độ lập các cấp độ quy hoạch trên địa bàn tỉnh sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Ngoài ra, đại biểu Chu Anh Tuấn (Tổ đại biểu số 14), đề nghị ngành làm rõ giải pháp bảo đảm tính liên kết vùng, tránh chồng chéo giữa quy hoạch cấp xã với Quy hoạch tỉnh; đồng thời băn khoăn về khả năng điều chỉnh quy hoạch nếu thời gian tới có sắp xếp địa giới hành chính một số địa phương chưa đạt chuẩn.
Quang cảnh phiên chất vấn.
Trả lời chất vấn của các đại biểu, ông Phạm Hồng Quang - Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An - cho biết, mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính đã thay đổi toàn diện diện mạo tỉnh nhà, từ địa giới, quy mô dân số đến không gian phát triển và vị trí trung tâm hành chính. Do các quy hoạch hiện tại vẫn lập theo mô hình cũ, tỉnh Nghệ An đặt việc hoàn thiện hệ thống quy hoạch mới làm nhiệm vụ trọng tâm và cực kỳ cấp bách trong giai đoạn 2026–2027. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc. Hệ thống pháp luật về quy hoạch tiếp tục được hoàn thiện, nhiều quy định mới được ban hành, đặt ra yêu cầu quản lý ngày càng cao.
Mặc dù việc lập quy hoạch đã được triển khai đồng loạt rộng khắp, không có địa phương nào đứng ngoài cuộc, song Giám đốc Sở Xây dựng thẳng thắn thừa nhận số lượng đồ án hoàn thành thực tế còn thấp, áp lực công việc từ nay đến cuối năm 2026 là rất lớn và nguy cơ chậm trễ tại một số nơi vẫn hiện hữu nếu không có giải pháp đủ mạnh.
"Để đảm bảo hoàn thành kế hoạch, Sở Xây dựng đã đề ra các nhóm giải pháp trọng tâm thời gian tới. Đó là, thiết lập cơ chế theo dõi sát sao tiến độ từng đồ án theo tuần, có phương án xử lý riêng biệt cho nhóm có nguy cơ chậm trễ. Tập trung tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn về kinh phí, dữ liệu, thủ tục; yêu cầu các sở, ngành chủ động cung cấp thông tin chuyên ngành (giao thông, công nghiệp, y tế, giáo dục...). Cùng với đó, nâng cao vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương và người đứng đầu. Sẽ xem xét, báo cáo rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân nếu để xảy ra chậm trễ do nguyên nhân chủ quan" Giám đốc sở Xây dựng nhấn mạnh.
Ngoài ra, sở sẽ thắt chặt kiểm soát năng lực, trách nhiệm đối với các đơn vị tư vấn thiết kế; phát huy tối đa vai trò chủ đạo của Sở Xây dựng trong việc trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương, kịp thời tháo gỡ vướng mắc hoặc báo cáo UBND tỉnh xử lý các nội dung vượt thẩm quyền.
Theo phân cấp, cấp xã được giao trực tiếp tổ chức lập và phê duyệt quy hoạch chung. Song năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ, nhất là tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chuyên môn và tiến độ, ảnh hưởng đến chất lượng cũng như tốc độ triển khai các đồ án quy hoạch.
Để tháo gỡ, Sở Xây dựng đã phân loại các địa phương theo tiến độ để tập trung hỗ trợ, hướng dẫn theo phương châm "cầm tay chỉ việc"; đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành trong quá trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch. Với các giải pháp đã nêu, ông Phạm Hồng Quang cam kết hoàn thành quy hoạch chung theo tiến độ được UBND tỉnh giao.
Ông Phạm Hồng Quang - Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An trả lời chất vấn.
Về vấn giải pháp bảo đảm tính liên kết vùng, tránh chồng chéo giữa quy hoạch cấp xã với Quy hoạch tỉnh, theo Giám đốc Sở Xây dựng, mọi đồ án quy hoạch cấp xã đều phải căn cứ vào Quy hoạch tỉnh. Trong quá trình lập nhiệm vụ quy hoạch, các địa phương phải rà soát toàn bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đánh giá nhu cầu thực tế và khả năng kết nối với định hướng phát triển chung. Các sở, ngành sẽ thực hiện thẩm định tổng thể để bảo đảm sự thống nhất giữa các quy hoạch.
Đối với các xã đã được phê duyệt quy hoạch, ông cho biết, việc lập quy hoạch được thực hiện đồng thời với quá trình điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên cơ sở các phương án dự thảo nên không ảnh hưởng đến tính thống nhất sau khi quy hoạch cấp tỉnh được phê duyệt.
Tại phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Viết Hùng phản ánh về thực tế việc xác định trung tâm của các xã mới sau sáp nhập đang gặp nhiều khó khăn, nhất là tại các xã miền núi, biên giới do dân cư phân tán, địa hình phức tạp và chưa tạo được sự đồng thuận trong nhân dân.
Về vấn đề này, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, việc lựa chọn trung tâm xã phải bảo đảm hài hòa giữa vị trí địa lý, quy mô dân số, điều kiện hạ tầng và định hướng phát triển lâu dài.
"Để thống nhất cách làm, lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết, đơn vị đã hướng dẫn dựa trên 4 nguyên tắc: Rà soát toàn diện điều kiện địa lý, dân số và khả năng kết nối hạ tầng; ưu tiên tận dụng các trung tâm hiện hữu nếu cơ sở hạ tầng kết nối đáp ứng yêu cầu phát triển; lấy ý kiến rộng rãi của cấp ủy, chính quyền và nhân dân trước khi quyết định; đồng thời, bảo đảm phù hợp với Quy hoạch tỉnh, định hướng phát triển và chủ trương của Trung ương về sắp xếp đơn vị hành chính", ông Quang cho biết thêm.
Quy hoạch phải đi trước một bước, mở đường cho phát triểnKết luận tại phiên chất vấn, ông Dương Đình Chỉnh - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An ghi nhận những nỗ lực của UBND tỉnh, các Sở, ngành và địa phương trong triển khai lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch đô thị, nông thôn theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời đánh giá cao việc ban hành kịp thời các kế hoạch, văn bản phân cấp, hướng dẫn chuyên môn và bố trí nguồn lực cho công tác quy hoạch.
Ông Dương Đình Chỉnh - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An kết luận phiên chất vấn.
HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh tập trung chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm, trong đó nâng cao trách nhiệm người đứng đầu; rà soát, hoàn thiện các quy định và bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tỉnh; ưu tiên bố trí nguồn lực cho công tác lập quy hoạch; tăng cường hướng dẫn chuyên môn, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số; công khai dữ liệu quy hoạch để người dân, doanh nghiệp thuận lợi tra cứu, giám sát; đồng thời chỉ đạo các xã, phường đẩy nhanh tiến độ lập quy hoạch, lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ hoặc để xảy ra sai sót.
UBND tỉnh cần rà soát các vướng mắc trong quy định của Trung ương để kịp thời kiến nghị sửa đổi; đồng thời, công khai Quy hoạch tỉnh sau khi điều chỉnh và chỉ đạo các xã, phường rà soát, cập nhật các đồ án bảo đảm thống nhất với quy hoạch cấp tỉnh và quy hoạch ngành. Ngoài ra HĐND tỉnh cũng đề nghị ưu tiên bố trí nguồn lực cho công tác lập quy hoạch; tăng cường hướng dẫn chuyên môn, cung cấp dữ liệu phục vụ lập quy hoạch; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và công khai đầy đủ các đồ án để người dân, doanh nghiệp thuận lợi tra cứu, giám sát.
Đối với các xã, phường, cần tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác lập quy hoạch, bố trí nhân lực, kinh phí, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị tư vấn, lấy ý kiến rộng rãi của nhân dân, nhất là đối với việc xác định trung tâm hành chính và các khu vực phát triển các công trình trọng điểm trên địa bàn,...
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh nhấn mạnh quan điểm quy hoạch phải đi trước một bước, mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội. HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh, các Sở, ngành và địa phương khẩn trương cụ thể hóa các cam kết tại phiên chất vấn theo hướng rõ tiến độ, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, bảo đảm hệ thống quy hoạch đồng bộ, khả thi và có tầm nhìn dài hạn.
Theo kế hoạch đặt ra, Nghệ An cần lập 127 đồ án quy hoạch, gồm 6 quy hoạch chung đô thị, 13 quy hoạch phân khu và 108 quy hoạch chung xã. Tiến độ thực hiện được xác định các quy hoạch đô thị cơ bản hoàn thành trong năm 2026, quy hoạch chung xã hoàn thành theo các mốc từ quý III năm 2026 đến quý I năm 2027. Đến ngày 10/7/2026, 5/6 quy hoạch chung đô thị đã trình phê duyệt nhiệm vụ, 3/108 quy hoạch chung xã hoàn thành, 100% xã đã lựa chọn đơn vị tư vấn. Dự kiến khoảng 89% đồ án hoàn thành đúng tiến độ và khoảng 11% có nguy cơ chậm.
