Trong bối cảnh cuộc đua công nghệ toàn cầu đang diễn ra khốc liệt, đặc biệt là sự cạnh tranh gay gắt giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, Alibaba đã thực hiện một nước cờ chiến lược khi chính thức tham gia vào lĩnh vực "trí tuệ nhân tạo vật lý" (physical AI). Vũ khí mới nhất của gã khổng lồ công nghệ này là RynnBrain, một hệ thống trí tuệ nhân tạo được thiết kế chuyên biệt để giúp máy móc thấu hiểu và tương tác với không gian, vật thể cũng như chuyển động trong thế giới thực.
Sự ra mắt của RynnBrain không chỉ là một thông báo sản phẩm đơn thuần mà còn là lời khẳng định vị thế của Alibaba trong mảng robot - một lĩnh vực vốn đang thu hút dòng vốn đầu tư khổng lồ từ các ông lớn công nghệ Mỹ như NVIDIA và Google.
Viện nghiên cứu DAMO của Alibaba đã minh họa khả năng của hệ thống này qua một đoạn video ngắn: một robot tự động nhận diện trái cây và xếp chúng vào giỏ. Mặc dù tác vụ thoạt nhìn có vẻ đơn giản, nhưng trí thông minh vận hành đằng sau nó lại vô cùng phức tạp. Robot buộc phải định danh vật thể, theo dõi vị trí của chúng trong không gian ba chiều và lập kế hoạch di chuyển chính xác theo thời gian thực.
Alibaba định vị RynnBrain là một mô hình nền tảng cho "trí tuệ nhân tạo hiện thân" (embodied AI). Đây là thuật ngữ dùng để chỉ các hệ thống thông minh được tích hợp vào các thực thể vật lý như robot, xe tự hành và các máy móc tương tác trực tiếp với môi trường, thay vì chỉ tồn tại dưới dạng phần mềm trên máy tính.
Điểm đột phá lớn nhất của RynnBrain nằm ở khả năng giải quyết một trong những điểm yếu chí mạng của các mô hình robot hiện tại: trí nhớ kém về không gian và thời gian. Các hệ thống cũ thường xuyên gặp lỗi khi quên mất vị trí vật thể đã nhìn thấy hoặc hiểu sai bối cảnh môi trường.
RynnBrain khắc phục điều này thông qua cơ chế "bộ nhớ không gian - thời gian" (spatiotemporal memory) tiên tiến. Cơ chế này cho phép robot ghi nhớ lịch sử xuất hiện của vật thể và dự đoán quỹ đạo chuyển động tiếp theo của chúng.
Hơn thế nữa, hệ thống còn hỗ trợ khả năng "hồi tưởng toàn cục", cho phép robot xem xét lại các hành động trong quá khứ trước khi đưa ra quyết định tiếp theo. Quy trình này giúp giảm thiểu đáng kể các sai sót trong những tác vụ phức tạp.
Bằng cách kết hợp logic văn bản với các manh mối không gian, RynnBrain sở hữu khả năng suy luận lai ghép, phản ánh chân thực hơn tư duy cần thiết để tồn tại và làm việc trong môi trường thực tế. Mô hình này được huấn luyện dựa trên hệ thống ngôn ngữ - thị giác Qwen3-VL của Alibaba và được tối ưu hóa bởi kiến trúc tùy chỉnh RynnScale, giúp tăng gấp đôi tốc độ huấn luyện mà không làm gia tăng gánh nặng tài nguyên máy tính.
Một điểm nhấn kỹ thuật đáng chú ý khác là kiến trúc "hỗn hợp chuyên gia" (mixture-of-experts). Alibaba tự hào giới thiệu RynnBrain là mô hình AI hiện thân đầu tiên trong ngành sở hữu 30 tỷ tham số theo kiến trúc này.
Tuy nhiên, sự thông minh của thiết kế nằm ở chỗ hệ thống chỉ cần kích hoạt 3 tỷ tham số trong quá trình suy luận thực tế. Sự tinh gọn này cho phép RynnBrain vận hành mượt mà hơn và ra quyết định nhanh hơn hẳn so với các hệ thống khổng lồ 72 tỷ tham số của đối thủ. Trong triển khai thực tế, nơi mà năng lượng và độ trễ là những rào cản lớn, sự hiệu quả này mang lại lợi thế cạnh tranh vượt trội.
Các kết quả thử nghiệm thực tế đã chứng minh sức mạnh của RynnBrain. Theo báo cáo từ Alibaba, mô hình này đã thiết lập kỷ lục mới trên 16 tiêu chuẩn đánh giá AI hiện thân mã nguồn mở. Các bài kiểm tra bao gồm khả năng nhận thức môi trường, suy luận không gian và thực thi nhiệm vụ. Đáng chú ý, RynnBrain được cho là đã vượt qua các hệ thống đình đám hiện nay như Gemini Robotics ER 1.5 của Google và Cosmos Reason 2 của NVIDIA.
Không chỉ dừng lại ở việc công bố thành tích, viện DAMO còn phát hành mã nguồn mở cho 7 mô hình, bao gồm cả các phiên bản cơ sở và phiên bản đã được tinh chỉnh cho mục đích thương mại. Alibaba tuyên bố động thái này nhằm hạ thấp rào cản nghiên cứu, giúp các nhà phát triển robot trên toàn thế giới dễ dàng tiếp cận công nghệ mới. Việc mở rộng truy cập này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tốc độ ứng dụng AI trong các ngành công nghiệp sản xuất, hậu cần và robot dịch vụ.
Đồng thời, viện DAMO cũng giới thiệu khung đánh giá mới mang tên RynnBrain-Bench. Bộ tiêu chuẩn này nhắm vào khoảng trống lâu nay trong việc kiểm thử AI hiện thân, tập trung vào các nhiệm vụ chi tiết về không gian và thời gian thay vì chỉ nhận diện hình ảnh tĩnh như trước đây.
Với những bước đi chiến lược này, Alibaba đang ngày càng tiến sâu vào cuộc cạnh tranh toàn cầu, đối đầu trực tiếp với các nhà lãnh đạo công nghệ phương Tây. Khi robot bắt đầu bước ra khỏi phòng thí nghiệm để hòa nhập vào đời sống, những mô hình như RynnBrain sẽ đóng vai trò then chốt trong việc định hình cách máy móc vận hành trong thế giới vật lý của con người.
