Trong bối cảnh truyền thông phương Tây liên tục đưa ra nhiều bình luận trái chiều về các hoạt động không gian của Nga, công ty hàng không vũ trụ “Bureau 1440” vẫn đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện chòm vệ tinh viễn thông tốc độ cao “Rassvet” và chuẩn bị cho thế hệ vệ tinh thứ tư.
Tiến độ triển khai thực tế và năng lực vận hành hiện tại
Tại nhiều diễn đàn và cơ quan truyền thông phương Tây, các kế hoạch không gian của Nga thường được mô tả là động thái mở rộng tham vọng quân sự ra ngoài vũ trụ, đặc biệt khi Moscow chuẩn bị triển khai thế hệ mới của chòm vệ tinh quỹ đạo tầm thấp thuộc hệ thống truyền dữ liệu “Rassvet”.
Dù các tàu vũ trụ thuộc những lô phóng trước đó trên quỹ đạo cận Trái Đất vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, công ty hàng không vũ trụ “Bureau 1440” (trực thuộc tập đoàn “ICS Holding”) đã tiếp tục khởi động quá trình hiện đại hóa đối với các dòng vệ tinh sản xuất hàng loạt.
Xét trên các dữ liệu xác thực được công bố cho đến nay về hệ thống “Rassvet”, có ít nhất 32 tàu vũ trụ thuộc chòm vệ tinh viễn thông tốc độ cao này đang trong quá trình thiết lập một mạng lưới quỹ đạo hoàn chỉnh, trong đó 15 vệ tinh đã đi vào hoạt động ở chế độ thử nghiệm.
Dù các thông số chi tiết về “cửa sổ liên lạc” được bảo mật nghiêm ngặt, thông tin ghi nhận từ thực địa cho thấy hệ thống hiện cung cấp khoảng ba đến bốn phiên liên lạc mỗi ngày, mỗi phiên kéo dài một tiếng rưỡi.
Mức độ bao phủ này vẫn chưa đủ để đáp ứng toàn diện các mục tiêu viễn thông quy mô lớn mà cả giới chuyên gia Nga lẫn phương Tây đang đề cập. Tuy nhiên, việc xây dựng một hệ thống có độ phức tạp cao về mặt kỹ thuật và công nghệ đòi hỏi lộ trình bài bản thay vì chạy đua tiến độ.
Thực tế cho thấy hoạt động nghiên cứu và phát triển dự án “Rassvet” vẫn diễn ra liên tục. Đội ngũ kỹ sư của “Bureau 1440” đến nay đã chế tạo ba thế hệ tàu vũ trụ, mỗi thế hệ đều được cải tiến dựa trên việc khắc phục các hạn chế kỹ thuật phát sinh trong quá trình thử nghiệm thực tế.
Thông tin về thế hệ vệ tinh thứ tư “Rassvet-4”
Mới đây, giới quan sát và chuyên gia vũ trụ quốc tế tiếp tục chú ý đến động thái mới của Nga liên quan đến việc phát triển thế hệ vệ tinh thứ tư.
Chuyên san vũ trụ quốc tế Space dẫn nguồn từ hồ sơ mà đại diện doanh nghiệp Nga đệ trình lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) cho biết kế hoạch về chòm vệ tinh quỹ đạo tầm thấp mới có tên gọi “Rassvet-4” đã được hé lộ.
Theo tài liệu thiết kế, cấu trúc tương lai của hệ thống “Rassvet-4” bao gồm 374 tàu vũ trụ, được phân bổ đều trên 17 mặt phẳng quỹ đạo, tương ứng 22 vệ tinh trên mỗi mặt phẳng. Quỹ đạo hoạt động dự kiến của chòm vệ tinh này nằm ở độ cao khoảng 800 km.
Khi kết hợp cùng các vệ tinh thuộc chòm “Rassvet-3” đang vận hành ở độ cao 506 km, cấu trúc đa tầng này cho phép tối ưu hóa và mở rộng vùng phủ sóng lên mức tối đa.
Việc liên tục nâng cấp chòm vệ tinh là quy trình kỹ thuật phổ biến trong ngành hàng không vũ trụ.
Ngay cả hệ thống “Starlink” do tỷ phú Elon Musk sáng lập cũng đã trải qua 5 lần nâng cấp trong suốt 7 năm vận hành. Tuy nhiên, mãi đến bây giờ hệ thống này mới bắt đầu chuyển đổi sang tiêu chuẩn 5G, mà ngay cả như vậy thì các tính năng vẫn còn bị hạn chế rất nhiều.
Ngược lại, các vệ tinh thuộc dòng “Rassvet” được thiết kế với kiến trúc kỹ thuật số tinh chỉnh để tương thích trực tiếp với chuẩn kết nối 5G NTN ngay từ những phiên bản đầu tiên.
Các nguồn tin kỹ thuật tại Nga cho biết thêm, hồ sơ gửi lên ITU cũng công bố một phần đặc tính tải trọng hữu ích của thế hệ vệ tinh thứ tư.
Cụ thể, mỗi vệ tinh “Rassvet-4” sẽ được trang bị 12 chùm tia ăng-ten, bao gồm 5 chùm thu và 7 chùm phát, đi kèm các thông số chi tiết về đặc tính chùm tia và dải tần hoạt động. Trong khi đó, các dữ liệu kỹ thuật khác như công suất bộ phát, khối lượng vệ tinh hay chỉ số liên lạc giữa các vệ tinh vẫn chưa được công bố.
Lộ trình phát triển qua các giai đoạn của dự án “Rassvet”
Để hình thành mạng lưới truyền dữ liệu băng thông rộng trên quỹ đạo tầm thấp, “Bureau 1440” đã phân chia dự án “Rassvet” thành nhiều giai đoạn cụ thể, bao gồm các sứ mệnh thử nghiệm công nghệ và giai đoạn triển khai hệ thống mục tiêu hoàn chỉnh.
Ở giai đoạn thử nghiệm, dự án đã hoàn thành hai sứ mệnh nền tảng. Đầu tiên là sứ mệnh “Rassvet-1” diễn ra vào năm 2023, đưa ba vệ tinh thử nghiệm lên quỹ đạo ở độ cao 588,4 km với độ nghiêng 98 độ nhằm kiểm nghiệm thực tế các linh kiện và công nghệ cốt lõi trong nhiều kịch bản khác nhau.
Trong quá trình này, hệ thống đã thiết lập thành công cuộc gọi video chất lượng cao cho các thuê bao tại Moscow và khu vực lân cận núi Fisht – những địa điểm hoàn toàn không có hạ tầng mạng di động lẫn internet cáp quang.
Tiếp nối thành công đó, sứ mệnh “Rassvet-2” được phóng vào năm 2024 từ sân bay vũ trụ Plesetsk với quy mô ba vệ tinh. Nhờ nâng cấp thiết bị đo đạc và tải trọng hữu ích, kích thước cùng khối lượng của các vệ tinh này đã tăng đáng kể so với thế hệ đầu tiên.
Đây cũng là lần đầu tiên ngành vũ trụ Nga trang bị thiết bị đầu cuối liên lạc laser liên vệ tinh cùng hệ thống thông tin sử dụng giao thức chuẩn 5G NTN lên quỹ đạo. Trong suốt sứ mệnh “Rassvet-2”, các kỹ sư đã thực hiện 14 cuộc thử nghiệm liên lạc laser giữa các vệ tinh ở khoảng cách từ 30 đến 220 km, truyền tải thành công 1,5 terabyte dữ liệu.
Bước sang giai đoạn triển khai hệ thống mục tiêu, chòm vệ tinh quỹ đạo tầm thấp “Rassvet-3” đã chính thức đi vào vận hành thương mại và sản xuất hàng loạt.
Đợt phóng theo lô đầu tiên gồm 16 tàu vũ trụ đã được thực hiện vào ngày 23/3/2026. Các vệ tinh này được chế tạo trên nền tảng công nghệ do “Bureau 1440” tự phát triển, tích hợp đồng bộ bốn thành phần cốt lõi gồm hệ thống cung cấp năng lượng cải tiến, hệ thống liên lạc dựa trên kiến trúc chuẩn 5G NTN, hệ thống động cơ đẩy plasma và các thiết bị đầu cuối liên lạc laser liên vệ tinh thế hệ mới.
Với tiến độ hiện tại, “Bureau 1440” đang duy trì nhịp độ triển khai dài hạn và vượt kế hoạch đề ra. Theo thông tin từ các nguồn công khai, lô tàu vũ trụ thứ hai thuộc dòng “Rassvet-3” dự kiến sẽ tiếp tục được phóng lên quỹ đạo trong vòng hai đến ba tuần tới, trước khi các đợt phóng đầu tiên của thế hệ “Rassvet-4” chính thức khởi động vào cuối năm 2027, đòi hỏi sự duy trì tập trung cao độ để đảm bảo tính ổn định cho toàn bộ hệ thống.