Chiều thứ Sáu, khi Spirit Airlines chỉ còn cách chuyến bay cuối cùng vài giờ đồng hồ, Jeremiah Burton cũng chỉ còn cách chuyến bay đầu tiên trong đời mình bấy nhiêu thời gian.
“Đây là lần đầu tiên tôi đi máy bay”, Burton, kỹ thuật viên điện lạnh 45 tuổi, chia sẻ với CNBC tại sân bay quốc tế Baltimore/Washington. Anh đang chuẩn bị bay đến New Orleans để thăm con gái và hai đứa cháu sinh đôi vừa chào đời.
“Thú thật, tôi chỉ lên mạng tìm xem hãng nào rẻ nhất thì mua”, anh nói thêm. Burton đã chi khoảng 500 USD cho tấm vé khứ hồi mua từ cuối tháng trước. Theo kế hoạch, anh sẽ trở về vào ngày 6/5.
Thế nhưng, trong khi Burton đang háo hức chờ đợi, Spirit đã ráo riết chuẩn bị cho một cuộc khai tử ngay trong đêm, khép lại hành trình hơn ba thập kỷ mang giấc mơ bay giá rẻ đến với hàng triệu người dân Mỹ và khu vực Mỹ Latinh.
Bữa tiệc tàn trong yên lặng
Cuộc đàm phán giải cứu vào phút chót đã đổ vỡ khi các trái chủ của Spirit bác bỏ đề xuất cứu trợ trị giá 500 triệu USD từ chính quyền Trump. Thỏa thuận này, nếu thành công, sẽ giúp Chính phủ nắm giữ tới 90% cổ phần và được ưu tiên thanh toán trước các chủ nợ khác. Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã trực tiếp gọi điện cho CEO Dave Davis của Spirit để thông báo tin dữ: Không có thỏa thuận nào cả.
Rạng sáng thứ Bảy, trang web và ứng dụng của Spirit bị phủ một màu xám với dòng thông báo ngắn gọn: “Gửi tới hành khách: Tất cả các chuyến bay đã bị hủy. Dịch vụ chăm sóc khách hàng đã ngừng hoạt động”.
Tại nhà ga Marine của sân bay LaGuardia (New York), một công trình kiến trúc Art Deco lịch sử từng là nhà của những chiếc phi cơ lừng lẫy của Pan Am, bầu không khí trở nên tĩnh lặng đến gai người. Các ki-ốt tự check-in màu vàng rực rỡ nay chỉ hiển thị dòng chữ: “Chúng tôi rất tiếc phải thông báo Spirit Airlines đã ngừng hoạt động trên toàn cầu”. Dưới cùng là mã QR hướng dẫn các bước tiếp theo kèm dòng ghi chú đầy hoài niệm: “Thật vinh dự khi được kết nối bạn bè và gia đình trong suốt 34 năm qua”.
Đổ vỡ
Sự sụp đổ của Spirit không chỉ là những con số trên bảng cân đối kế toán. Đó là câu chuyện về 17.000 nhân viên mất việc làm.
Jon Jackson, một cơ trưởng của Spirit, lẽ ra sẽ thực hiện chuyến bay nghỉ hưu vào Chủ Nhật này. Hãng bay của ông đã “chết” ngay trước khi ông kịp thực hiện tâm nguyện đó. Jackson phải bắt một chuyến bay của Southwest để trở về nhà. Khi biết chuyện, phi hành đoàn Southwest đã tổ chức một nghi thức phun vòi rồng chào đón và những tràng pháo tay nồng nhiệt dành cho vị cơ trưởng kỳ cựu khi ông bước ra khỏi ống lồng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn như vậy. Chủ tịch Hiệp hội Phi công (ALPA), Jason Ambrosi, viết: “Nỗi đau của quyết định này không nằm ở các phòng họp của hội đồng quản trị. Nó đè nặng lên vai các phi công, tiếp viên, thợ máy và gia đình họ”.
Sự sụp đổ của Spirit là kết quả của một hiệu ứng tuyết lăn từ những sai lầm và rủi ro chồng chất. Từng phát triển rầm rộ trong những năm 2010, nhưng Spirit đã không có lãi kể từ năm 2019.
Hãng bị kẹt giữa vòng vây của các ông lớn như Delta, United và American, đồng thời chịu áp lực từ chi phí vận hành tăng cao, sự cố động cơ và một thương vụ sáp nhập thất bại với JetBlue. Nhát dao cuối cùng chính là giá nhiên liệu bay tăng vọt do cuộc chiến tại Iran - một thách thức vượt quá khả năng chịu đựng của hãng.
Lời chào cuối từ buồng lái
Trong đêm cuối cùng tại trụ sở của Spirit ở Florida, ban lãnh đạo hãng đã tập trung theo dõi những chuyến bay cuối cùng đáp bến. Trên hệ thống liên lạc không lưu, âm thanh ghi lại những lời chào đầy xúc động. Một nhân viên của American Airlines nhắn nhủ tới tổ bay của Spirit: “Chúc tất cả các bạn may mắn. Rất tiếc khi nghe tin về những gì đã xảy ra”.
Trên chuyến bay cuối cùng NK1833 từ Detroit đến Dallas, viên phi công hỏi tháp không lưu trước khi hạ cánh: “Còn chuyến bay nào của Spirit vào sau chúng tôi nữa không?”.
“Tôi không thấy gì cả”, kiểm soát viên không lưu trả lời. “Các anh có lẽ là những người cuối cùng”.
Wes Egan, một điều phối viên bay đã gắn bó với Spirit 23 năm, đã gửi một tin nhắn ngắn gọn qua hệ thống liên lạc nội bộ tới các phi công đang ở trên bầu trời lúc 11:30 đêm: “CHÍNH THỨC: CHÚNG TA SẼ NGỪNG BAY VÀO LÚC 03:00 SÁNG NGÀY 02/05. CHÚC CÁC BẠN THƯỢNG LỘ BÌNH AN”.
Cánh chim vàng của Spirit Airlines đã chính thức khép lại, để lại một khoảng trống lớn trong phân khúc hàng không giá rẻ và nỗi buồn vô hạn cho những người từng coi đây là ngôi nhà thứ hai của mình. Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu biến động và áp lực cạnh tranh không hồi kết, biểu tượng cho sự tự do đi lại của hàng triệu người Mỹ có lẽ đang đứng trước một khúc quanh đầy nghiệt ngã.
Theo: CNBC, Reuters
