(Ảnh: AP)
Dự luật đã đánh dấu một trong những nỗ lực cải cách lớn nhất trong nhiều thập niên nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng khả năng tiếp cận nhà ở, tăng nguồn cung và giảm chi phí nhà ở cho người dân. Dự luật mang tên "Đạo luật Lộ trình Nhà ở Thế kỷ XXI" hiện được chuyển tới Hạ viện để xem xét lần cuối trước khi trình Tổng thống Donald Trump ký ban hành. Nhà lãnh đạo Mỹ trước đó cũng đã bày tỏ sự ủng hộ đối với văn kiện này.
Được xem là một trong số ít thành tựu lập pháp lưỡng đảng nổi bật trong bối cảnh Quốc hội Mỹ liên tục chia rẽ về nhiều vấn đề quan trọng, dự luật là kết quả của nhiều năm đàm phán giữa các nghị sĩ thuộc cả hai đảng nhằm ứng phó với tình trạng giá nhà leo thang và nguồn cung nhà ở thiếu hụt kéo dài.
Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Tim Scott cho biết dự luật hướng tới mục tiêu "giảm chi phí, mở rộng nguồn cung nhà ở, cắt giảm các thủ tục hành chính rườm rà, bảo vệ người nộp thuế và giúp nhiều người Mỹ hiện thực hóa giấc mơ sở hữu nhà".
Theo phiên bản cuối cùng được Thượng viện thông qua, các quỹ đầu tư và nhà đầu tư tổ chức sẽ bị hạn chế mua nhà ở đơn lập nếu đang sở hữu từ 350 bất động sản trở lên. Quy định này được đánh giá là bước đi đáng chú ý nhằm ngăn chặn tình trạng các tập đoàn tài chính thâu tóm nhà ở dân dụng, vốn bị cho là một trong những nguyên nhân làm giảm nguồn cung và đẩy giá nhà tăng cao trong những năm gần đây.
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (Ảnh: AP)
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, thành viên Dân chủ cấp cao nhất tại Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, nhận định đây là dự luật nhà ở quan trọng nhất được Quốc hội Mỹ thông qua kể từ năm 1990. Bà cho biết vào năm 1990, giá bán trung bình một căn nhà tại Mỹ khoảng 150.000 USD, trong khi hiện nay con số này đã vượt 500.000 USD. Theo bà Warren, lần đầu tiên chính phủ liên bang chính thức thừa nhận vai trò trực tiếp trong việc kiềm chế giá nhà và ngăn chặn việc biến nhà ở thành công cụ đầu tư tài chính đơn thuần.
Vấn đề khả năng tiếp cận nhà ở đang nổi lên như một trong những mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Trong nhiều năm qua, thị trường bất động sản Mỹ liên tục đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung. Sau đại dịch COVID-19, lãi suất cho vay mua nhà tăng mạnh khiến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân ngày càng khó khăn hơn.
Theo Báo cáo Kinh tế của Tổng thống Mỹ công bố hồi tháng 4, nước này hiện thiếu khoảng 10 triệu căn nhà. Trong khi đó, báo cáo mới nhất của Trung tâm Nghiên cứu Nhà ở thuộc Đại học Harvard cho thấy doanh số bán nhà hiện hữu đã giảm xuống mức thấp nhất trong ba thập niên, trong khi chi phí mua nhà và thuê nhà vẫn ở mức cao.
Mặc dù giá thuê nhà trung bình tại Mỹ đã giảm liên tục trong gần ba năm qua, nhưng vẫn cao hơn khoảng 17,2% so với thời điểm trước đại dịch. Theo số liệu thống kê, doanh số bán nhà hiện hữu tại Mỹ từ năm 2023 đến nay chỉ dao động quanh mức 4 triệu căn mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử khoảng 5,2 triệu căn.
Một trong những nội dung quan trọng nhất của dự luật là đơn giản hóa các quy trình cấp phép và đánh giá môi trường đối với các dự án nhà ở mới nhằm rút ngắn thời gian xây dựng. Dự luật cũng thiết lập các cơ chế hỗ trợ tài chính cho những địa phương đạt tốc độ xây dựng nhà ở cao hơn mức trung bình quốc gia. Nguồn vốn từ Chương trình Hỗ trợ Phát triển Cộng đồng sẽ được ưu tiên phân bổ cho các địa phương mở rộng nguồn cung nhà ở.
Ngoài ra, chính quyền địa phương sẽ được hỗ trợ kinh phí để chuyển đổi các khu cơ sở hạ tầng bỏ hoang thành khu dân cư mới. Dự luật cũng khuyến khích cải cách các quy hoạch phân khu đã lỗi thời - vốn được xem là rào cản lớn đối với việc phát triển các dự án nhà ở quy mô lớn và nhà ở giá phải chăng.
Một điểm đáng chú ý khác là việc mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho lĩnh vực nhà ở giá rẻ. Các ngân hàng sẽ được phép đầu tư nhiều hơn vào các dự án nhà ở xã hội, đồng thời tăng giới hạn số lượng nhà ở công cộng được huy động vốn tư nhân thông qua Chương trình Hỗ trợ Nhà ở Mục 8 để cải tạo và nâng cấp cơ sở vật chất.
Dự luật cũng loại bỏ một số quy định được đánh giá là lỗi thời, đồng thời mở rộng nguồn tài chính liên bang dành cho nhà lắp ghép - loại hình nhà ở có chi phí thấp hơn đáng kể so với nhà xây dựng truyền thống.
Theo bà Warren, nhà lắp ghép hiện là một trong những giải pháp nhà ở tiết kiệm chi phí nhất tại Mỹ nhưng khả năng tiếp cận tín dụng vẫn còn hạn chế. Những thay đổi mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự phát triển của phân khúc này.
Phiên bản dự luật ban đầu của Thượng viện đề xuất cấp phép vĩnh viễn đối với quỹ hỗ trợ phục hồi thông qua hình thức trợ cấp khối. Tuy nhiên, Hạ viện bày tỏ lo ngại về cơ chế quản lý và vận hành chương trình này. Sau nhiều vòng thương lượng, hai bên thống nhất áp dụng thời hạn thí điểm kéo dài ba năm thay vì cơ chế lâu dài như đề xuất ban đầu.
