Tín dụng xanh cho doanh nghiệp: Cần cơ chế để tháo gỡ điểm nghẽn

Tín dụng xanh cho doanh nghiệp: Cần cơ chế để tháo gỡ điểm nghẽn

Theo dõi KTMT trên

Tọa đàm “Tín dụng xanh: Từ chính sách đến dòng vốn thực tiễn” do Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, Chi hội TPHCM tổ chức ngày 28/3 vừa qua tại TPHCM đã gợi mở và chia sẻ nhiều thông tin rất "nóng" về kinh tế xanh, nguồn vốn xanh cho doanh nghiệp. 

Tọa đàm có sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, đại diện ngân hàng như: PGS.TS Phùng Chí Sỹ - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE); TS Nguyễn Thanh Hải - Chủ tịch HĐQT Công ty Hi-Pec; TS Trần Trung Nghĩa - Trưởng Ban khoa học Vật liệu xây dựng, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, Chi hội TPHCM; ông Tấn Lộc - đại diện MB Bank - Chi nhánh Sài Gòn; ông Lâm Tấn Tài - Trưởng ban Công nghiệp Tre Sinh Khối cao, Hội kinh tế môi trường Việt Nam, Chi hội TPHCM)… với nhiều ý kiến rất sinh động, thực tế dựa trên kinh nghiệm hoạt động thực tiễn của đơn vị. 

PGS.TS Trương Mạnh Tiến - Chủ tịch Hội Kinh tế môi trường Việt Nam - phát biểu tại phiên thảo luận.

Hệ thống tiêu chí xanh vẫn đang vướng mắc

Phát biểu tại phiên thảo luận, PGS.TS Trương Mạnh Tiến - Chủ tịch Hội Kinh tế môi trường Việt Nam - cho biết: “Thứ nhất, chúng ta đang trong giai đoạn chuyển tiếp, nơi khung pháp lý và tiêu chuẩn vẫn đang được hoàn thiện. Điều này dẫn đến tình trạng mỗi chủ thể trong thị trường từ ngân hàng đến doanh nghiệp đều có cách hiểu và cách tiếp cận khác nhau về “xanh”, khiến việc đánh giá và triển khai thiếu tính thống nhất. Thứ hai, tín dụng xanh về bản chất là tín dụng dài hạn, gắn với rủi ro công nghệ và biến động thị trường, trong khi hệ thống tài chính vẫn phải đảm bảo an toàn, do đó xu hướng thận trọng là điều dễ hiểu. Cuối cùng, năng lực hấp thụ của doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa theo kịp yêu cầu mới về minh bạch, quản trị và đo lường tác động”.

PGS.TS Trương Mạnh Tiến nhấn mạnh, chính tại điểm giao thoa này, khái niệm “khơi thông” trở nên có ý nghĩa thực chất. Khơi thông không chỉ là tăng cung vốn, mà quan trọng hơn là làm cho dòng vốn đó có thể đi qua các điểm nghẽn một cách hiệu quả. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa ba chủ thể chính: Nhà nước với vai trò kiến tạo và hoàn thiện thể chế; hệ thống tài chính với vai trò dẫn dắt dòng vốn; và doanh nghiệp với vai trò chuyển hóa nguồn vốn thành giá trị thực.

Với mong muốn đạt tiêu chuẩn hệ thống, PGS.TS Nguyễn Thế Chinh - Phó Chủ tịch Hội Kinh tế môi trường Việt Nam (nguyên Viện trưởng Viện chính sách Tài nguyên và Môi trường) - cho biết: “Một trong những điểm nghẽn quan trọng hiện nay là hệ thống tiêu chí và tiêu chuẩn. Khi chưa có một bộ tiêu chuẩn thống nhất và đủ chi tiết, việc xác định thế nào là một dự án xanh vẫn mang tính tương đối. Điều này không chỉ gây khó khăn cho ngân hàng trong quá trình thẩm định, mà còn khiến doanh nghiệp lúng túng trong việc chuẩn bị hồ sơ và định hướng đầu tư”.

PGS.TS Nguyễn Thế Chinh - Phó chủ tịch Hội Kinh tế môi trường Việt Nam, (nguyên Viện trưởng Viện chính sách Tài nguyên và Môi trường) chia sẻ tại phiên thảo luận.

PGS.TS Nguyễn Thế Chinh chia sẻ, cơ chế chia sẻ rủi ro chưa thực sự phát huy hiệu quả. Tín dụng xanh thường gắn với các dự án có vòng đời dài, chi phí đầu tư lớn và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như công nghệ, thị trường và chính sách. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng vẫn phải đảm bảo các chỉ tiêu an toàn, nên việc thận trọng là điều tất yếu. Nếu không có các công cụ hỗ trợ như quỹ bảo lãnh, cơ chế đồng tài trợ hoặc các hình thức giảm thiểu rủi ro khác, thì dòng vốn khó có thể được mở rộng

Luật sư Trương Anh Tú - Trưởng văn phòng đại diện Hội Kinh tế môi trường khu vực phía Nam chia sẻ tại tọa đàm.

Ở góc độ khác, luật sư Trương Anh Tú - Trưởng văn phòng đại diện Hội Kinh tế môi trường khu vực phía Nam - chia sẻ: “Nhiều tập đoàn toàn cầu đã yêu cầu toàn bộ chuỗi cung ứng phải đáp ứng tiêu chuẩn ESG, và việc không đạt chuẩn trong nhiều trường hợp đồng nghĩa với việc mất quyền tham gia chuỗi. Tuy nhiên, ở đây có một điểm tôi muốn nói thẳng. Nguy hiểm nhất không phải là doanh nghiệp chưa “xanh”, mà là doanh nghiệp nghĩ rằng mình đã đủ chuẩn trong một hệ thống đang thay đổi. Bởi vì trong một hệ thống mà tiêu chuẩn luôn dịch chuyển, cảm giác “đã ổn” chính là điểm bắt đầu của rủi ro”.

Luật sư Trương Anh Tú cho rằng, rào cản lớn nhất không nằm ở vốn, cũng không nằm ở công nghệ, mà nằm ở cách tiếp cận. Rất nhiều doanh nghiệp hiện nay tiếp cận ESG như một bộ hồ sơ cần hoàn thiện để đi vay, hoặc một yêu cầu phải đáp ứng để xuất khẩu, và cách tiếp cận này khiến ESG trở thành chi phí thay vì trở thành công cụ tạo lợi thế. Trong khi đó, nếu tiếp cận đúng, ESG phải được đặt vào trong chiến lược kinh doanh, gắn với câu hỏi doanh nghiệp muốn đứng ở đâu trong chuỗi giá trị, muốn phục vụ thị trường nào và muốn được định vị như thế nào.

“Sự khác biệt giữa một doanh nghiệp tiếp cận được tín dụng xanh và một doanh nghiệp không tiếp cận được rất nhiều khi không nằm ở bản chất dự án, mà nằm ở cách dự án đó được cấu trúc, được đo lường và được trình bày. Một dự án tốt nhưng không được “dịch” sang ngôn ngữ mà hệ thống tài chính hiểu thì vẫn có thể bị từ chối, trong khi một dự án được thiết kế đúng, với các chỉ số rõ ràng và khả năng giải trình tốt, sẽ có cơ hội tiếp cận vốn cao hơn rất nhiều. Điều này cho thấy rằng trong bối cảnh mới, doanh nghiệp không chỉ cần làm tốt, mà còn phải được hiểu đúng và được tin đúng”, luật sư Trương Anh Tú cho hay.

TS Trần Trung Nghĩa - Trưởng Ban khoa học VLXD, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, Chi hội TPHCM - thông tin về xi-măng mới.

Chỉ số xi-măng Romine phát thải ra môi trường cực thấp

Chia sẻ về xi-măng mới, TS Trần Trung Nghĩa - Trưởng Ban khoa học VLXD, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, Chi hội TPHCM - cho biết, việc ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất xi-măng Romine đang tạo ra một bước ngoặt về bảo vệ môi trường. Điểm ưu việt của dòng vật liệu này nằm ở chỉ số phát thải cực thấp, khoảng 180kg, thấp hơn nhiều so với các loại xi-măng truyền thống. Với nguồn nguyên liệu ở khắp mọi nơi và khả năng ứng dụng linh hoạt cho bê tông đúc sẵn, xi-măng Romine lượng tín chỉ carbon rất cao, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh khắt khe hiện nay.

Ông Tấn Lộc, đại diện MB Bank - Chi nhánh Sài Gòn, chia sẻ tại phiên thảo luận.

Ông Tấn Lộc, đại diện MB Bank - Chi nhánh Sài Gòn, cho rằng, tín dụng xanh hiện nay không thiếu nguồn vốn, thậm chí nhiều ngân hàng đã chủ động xây dựng các gói tín dụng với chi phí thấp mà không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn tái cấp vốn.

“Để khơi thông nguồn vốn tín dụng xanh, việc định lượng hóa các tiêu chuẩn môi trường là yêu cầu cấp thiết. Ngân hàng không thể thẩm định dự án dựa trên những cam kết chung mà phải dựa vào hệ thống dữ liệu có thể đo lường chính xác. Bên cạnh mục tiêu xanh, dự án phải chứng minh được khả năng tài chính. Mức độ dựa vào những số liệu có thể đo lường chính xác, đồng thời dựa án dù mang lại lợi ích môi trường đảm bảo khả thi về tài chính, nhưng thông qua đó tín dụng xanh vẫn là ứng dụng ngân hàng đánh giá dòng tiền của dự án khả năng cải tạo có mức độ rủi ro, vì ngân hàng cũng doanh nghiệp kinh doanh về dòng tiền”, đại diện MB Bank – Chi nhánh Sài Gòn chia sẻ.

Tổng hợp các ý kiến của doanh nghiệp và các chuyên gia, Luật sư Trương Anh Tú cho rằng, vấn đề không nằm ở từng chủ thể riêng lẻ, mà ở cách hệ thống vận hành.

“Doanh nghiệp có giá trị, ngân hàng có vốn, chính sách đang dần hoàn thiện. Nhưng khoảng cách giữa các yếu tố này vẫn còn lớn”, ông Tú nhận định.

Tọa đàm cho thấy tín dụng xanh không thiếu về nguồn lực, nhưng đang gặp khó ở khâu kết nối giữa doanh nghiệp, ngân hàng và chính sách. Khi giá trị được đo lường, chuẩn hóa và được công nhận, dòng vốn sẽ có điều kiện để vận hành hiệu quả hơn.

Tuấn Quang