Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Reuters)
Hoạt động bỏ phiếu sớm đã bắt đầu nhiều tuần trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 - thời điểm cử tri Mỹ sẽ bầu chọn các thành viên Hạ viện, Thượng viện và các thống đốc tại các bang trên khắp cả nước.
Hơn 100 triệu người có khả năng sẽ bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay, nếu tỷ lệ cử tri tham gia tương tự như cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022. Tuy nhiên, các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thường thu hút ít cử tri hơn so với các cuộc đua tổng thống. Ví dụ, hơn 155 triệu phiếu bầu đã được bỏ trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.
Tính đến ngày 12/10, khoản tiền kỷ lục 3,8 tỷ USD đã được chi cho các quảng cáo chính trị. Theo AdImpact, số tiền quảng cáo cao nhất tập trung vào các cuộc đua giành ghế Thượng viện Mỹ tại các bang chiến trường Texas, Ohio và Michigan. Riêng tỷ phú Elon Musk đã chi khoảng 366 triệu đô la để hỗ trợ đảng Cộng hòa.
Quyền kiểm soát Quốc hội
Có rất nhiều câu hỏi đang được đặt ra trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay, khi đảng Dân chủ cố gắng giành quyền kiểm soát lưỡng viện Quốc hội Mỹ.
Hiện tại, đảng Cộng hòa đang nắm giữ thế đa số với 218 ghế tại Hạ viện, so với 214 ghế của đảng Dân chủ. Có hai ghế trống và một nghị sĩ độc lập liên minh với đảng Cộng hòa. Đảng Dân chủ cần giành thêm bốn ghế để nắm quyền kiểm soát Hạ viện.
Đảng Dân chủ cũng đang tranh giành quyền kiểm soát Thượng viện, nơi đảng Cộng hòa đang nắm giữ thế đa số với 53 ghế, so với 47 ghế của đảng Dân chủ. Với con số này, đảng Dân chủ cần giành thêm bốn ghế nữa để kiểm soát Thượng viện. Có khoảng 10 cuộc đua, bao gồm ở bang Maine, Ohio, Bắc Carolina, Iowa và Georgia, có thể quyết định kết quả cuối cùng.
Điểm bỏ phiếu sớm tại Raleigh (Bắc Carolina). (Ảnh: Reuters)
Ảnh hưởng đến vị trí tổng thống
Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thường là thời điểm nguy hiểm đối với đảng chính trị đang nắm giữ Nhà Trắng và Quốc hội. Đối với năm 2026, điều đó có nghĩa là Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa - hiện kiểm soát Thượng viện và Hạ viện Mỹ - đang ở trong tình thế chính trị bấp bênh.
Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể là cơ hội để cử tri đánh giá hiệu quả hoạt động của tổng thống, và có thể kích hoạt những điều chỉnh chính sách của Nhà Trắng.
Nếu để mất cả Hạ viện và Thượng viện, Tổng thống Trump có thể gặp rất nhiều khó khăn trong việc thông qua các chính sách quan trọng vào nửa cuối nhiệm kỳ.
Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ cũng có thể cung cấp cho các ứng cử viên tổng thống tiềm năng những gợi ý về cách điều chỉnh thông điệp của họ đối với cử tri trong chiến dịch tranh cử tổng thống tiếp theo.
Kết quả thăm dò
Theo một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos vào tháng 9, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump đang ở mức thấp kỷ lục là 32%.
Các vấn đề trong nước, chẳng hạn như giá cả tiêu dùng leo thang, nhiều khả năng sẽ tác động đến kết quả của nhiều cuộc đua và có thể làm giảm sự ủng hộ dành cho Đảng Cộng hòa.
Đồng thời, có bằng chứng cho thấy cử tri đảng Dân chủ năm nay hào hứng với việc đi bỏ phiếu hơn so với cử tri đảng Cộng hòa. Nếu xu hướng bỏ phiếu sớm tiếp tục duy trì, điều này có thể báo hiệu một chiến thắng cho đảng Dân chủ vào tháng 11.
Ngoài ra, cũng có những dấu hiệu cho thấy các cử tri gốc Mỹ Latinh - nhóm từng nghiêng về phía ông Trump - có thể đang quay trở lại ủng hộ đảng Dân chủ, do họ cảm thấy thất vọng về tình hình kinh tế cũng như một số biện pháp thực thi chính sách nhập cư của ông Trump.
Tuy nhiên, một chiến thắng áp đảo cho đảng Dân chủ vẫn chưa phải là điều chắc chắn. Đảng Cộng hòa vẫn có thể hưởng lợi từ tâm lý hoài nghi dai dẳng đối với đảng Dân chủ, cũng như lợi thế về ngân sách tranh cử.
Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ gần đây
Lịch sử gần đây cho thấy những tác động mạnh mẽ mà một cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể tạo ra.
Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2010, dưới thời chính quyền Tổng thống đảng Dân chủ Barack Obama, đảng Cộng hòa đã giành thắng lợi lớn khi có thêm 63 ghế tại Hạ viện, trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ tăng trưởng kém và đạo luật cải cách y tế - một thành tựu trọng tâm của ông Obama - không nhận được nhiều sự ủng hộ. Tuy mất thế đa số tại Hạ viện, nhưng đảng Dân chủ vẫn giữ được quyền kiểm soát Thượng viện dù để mất 6 ghế.
Thời điểm đó, ông Obama từng mô tả làn sóng thắng lợi của đảng Cộng hòa khi đó là một "thất bại thảm hại" đối với đảng Dân chủ. Sau đó, ông phải đối mặt với các yêu cầu từ phía đảng Cộng hòa về việc cắt giảm đáng kể chi tiêu không thuộc lĩnh vực quốc phòng.
Đảng Dân chủ đã đáp trả vào năm 2018, khi ông Trump đang là tổng thống. Đảng này giành thêm được 40 ghế tại Hạ viện, nhưng lại mất 2 ghế tại Thượng viện.
Máy bỏ phiếu tại Georgia (Mỹ). (Ảnh: Reuters)
Ai sẽ là Chủ tịch Hạ viện?
Nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện, vị trí Chủ tịch Hạ viện tiếp theo - nhân vật quyền lực thứ ba đứng sau Tổng thống và Phó Tổng thống - nhiều khả năng sẽ thuộc về Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Hakeem Jeffries đến từ New York. Ông hiện là lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện.
Ông Jeffries - nhân vật có khả năng trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên nắm giữ vị trí đầy quyền lực này - sẽ có thẩm quyền chỉ đạo các ủy ban tại Hạ viện tiến hành điều tra hàng loạt hoạt động gây tranh cãi của ông Trump cùng các cộng sự. Ông Jeffries nhiều lần khẳng định, đảng Dân chủ sẽ xem xét những gì mà ông gọi là "mức độ tham nhũng chưa từng có" dưới thời chính quyền Tổng thống Trump.
Ông Jeffries cũng sẽ dẫn dắt các ưu tiên lập pháp của đảng Dân chủ tại Hạ viện, như giảm chi phí cho các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, thực phẩm, nhà ở, năng lượng và các mặt hàng thiết yếu khác.
Ngược lại, nếu đảng Cộng hòa giành chiến thắng, họ sẽ tiếp tục nắm quyền kiểm soát ghế Chủ tịch Hạ viện. Vị trí này khi đó có thể vẫn là ông Mike Johnson, hoặc một nhân vật khác thuộc đảng Cộng hòa. Các ưu tiên của Đảng Cộng hòa nhiều khả năng sẽ tập trung vào việc cắt giảm thêm thuế, tăng mạnh chi tiêu quốc phòng và cắt giảm sâu hơn nữa mạng lưới an sinh xã hội.
Những cuộc đua tâm điểm
Trong số các cuộc đua vào Hạ viện, cuộc đua thu hút nhiều sự chú ý nhất có lẽ là nỗ lực tái tranh cử của Hạ nghị sĩ Cộng hòa Mike Lawler ở New York. Một tâm điểm khác là cuộc đua giành chiếc ghế trống tại bang Nebraska, nơi nông dân và các tài xế xe tải đang phải đối mặt với giá nhiên liệu tăng vọt do cuộc chiến của Mỹ ở Iran.
Ngoài ra, trong danh sách các ghế Hạ viện mà đảng Dân chủ hy vọng giành lại từ tay đảng Cộng hòa còn có hai ghế tại Pennsylvania và một ghế tại New Jersey.
Bao trùm lên tất cả những điều này là câu hỏi về việc liệu ông Trump có tìm cách can thiệp vào các cuộc bầu cử - vốn do 50 tiểu bang quản lý - hay không.
Kể từ năm 2020, ông liên tục khẳng định rằng tình trạng gian lận diễn ra tràn lan trong các cuộc bầu cử tại Mỹ, mặc dù không đưa ra bằng chứng. Các quan chức bầu cử cấp tiểu bang cùng các thành viên Đảng Dân chủ tại Quốc hội hiện đang chuẩn bị đối phó với những thách thức pháp lý có thể phát sinh liên quan đến các cáo buộc của chính quyền Tổng thống Trump.
