Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư nước ngoài ngày càng mở rộng giữa các địa phương, TP Hồ Chí Minh tiếp tục duy trì vị thế là điểm đến hàng đầu của dòng vốn FDI trong nửa đầu năm 2026. Theo các cơ quan quản lý, kết quả này đến từ sự chuyển dịch trong chiến lược thu hút đầu tư, từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư, hạ tầng, hệ sinh thái công nghệ và khả năng đồng hành với doanh nghiệp.
FDI tăng mạnh, nhiều dự án công nghệ quy mô lớn
Thu hút vốn FDI tại TP Hồ Chí Minh 6 tháng đầu năm. Đồ họa: VTV Times/AI
Theo Sở Tài chính, 6 tháng đầu năm TP Hồ Chí Minh thu hút vốn FDI đạt 6,8 tỷ USD, đạt 62% kế hoạch năm và tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái (114%). Cơ cấu vốn FDI cấp mới trên địa bàn thành phố tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghiệp chế biến, chế tạo; kinh doanh bất động sản; hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ.
Hiện, các khu chế xuất và khu công nghiệp, thành phố có 5.380 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 79,22 tỷ USD. Riêng khu vực FDI chiếm 3.510 dự án với tổng vốn 57,51 tỷ USD. Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Hong Kong (Trung Quốc), Đài Loan (Trung Quốc) tiếp tục là những nhà đầu tư lớn.
Tại Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh (SHTP), ông Lê Thành Nhân, Trưởng phòng Xúc tiến đầu tư thuộc Ban quản lý Khu công nghệ cao, cho biết lũy kế đến nay, Ban có 166 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư 13,728 tỷ USD. Trong đó, có 57 dự án FDI nhưng chiếm hơn 80% tổng vốn đầu tư, tương đương 11,000 tỷ USD, cho thấy quy mô và chất lượng của các dự án công nghệ cao ngày càng lớn.
Theo SHTP, điểm mới của dòng vốn năm nay là dịch chuyển rõ từ gia công sang các lĩnh vực công nghệ lõi. Ở lĩnh vực điện tử - vi mạch bán dẫn, nhiều dự án R&D, kiểm thử, đóng gói chip đã được triển khai như BESI (Hà Lan), Genbyte và Dynamic Test Solutions. Trong khi đó, lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu ghi nhận các dự án quy mô lớn như Data Center lô T8 của Singapore trị giá 508 triệu USD và dự án Starmason trị giá 480 triệu USD.
Thành phố cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư
Nói về tăng trưởng trong thu hút vốn đầu tư, Sở Tài chính cho rằng thành phố đang sở hữu những lợi thế khó thay thế gồm quy mô thị trường lớn, vai trò trung tâm kinh tế - tài chính - thương mại của cả nước, hệ sinh thái doanh nghiệp năng động và nguồn nhân lực dồi dào.
Quan trọng hơn, thành phố xác định không thu hút FDI bằng mọi giá mà cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư, hiệu quả thực thi, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực và khả năng đồng hành thực chất với nhà đầu tư.
Ban Quản lý các khu chế xuất và khu công nghiệp (HEPZA) đánh giá lợi thế của thành phố còn được tăng cường nhờ hệ thống hạ tầng liên vùng sau khi mở rộng không gian phát triển. Mô hình "một không gian - ba vùng" với TP Hồ Chí Minh là trung tâm tài chính, dịch vụ và công nghệ cao; Bình Dương là trung tâm công nghiệp công nghệ cao; Bà Rịa - Vũng Tàu là trung tâm kinh tế biển tạo nên hệ sinh thái bổ trợ trong thu hút đầu tư.
Bên cạnh đó, theo ông Nhân, các công trình trọng điểm như Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải, Cần Giờ cùng sân bay Long Thành đang hình thành mạng lưới logistics quy mô lớn, tạo lợi thế cho thành phố trong thu hút các dự án công nghệ cao.
Một điểm được các cơ quan quản lý đặc biệt nhấn mạnh là hiệu ứng lan tỏa của khu vực FDI sang doanh nghiệp trong nước. Tại SHTP, tỷ trọng vốn của doanh nghiệp nội đã tăng từ khoảng 10-12% lên 17-18%. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam như Gremsy, Humasis, Mismart và Orioled từng bước tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, thể hiện định hướng "thu hút FDI tạo nền, phát triển nội sinh làm lõi".
Những lý do này cũng được Savills Việt Nam nêu trong báo cáo nhận xét về động lực tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Công ty tư vấn và nghiên cứu thị trường này nhận định trong bối cảnh kinh tế thế giới đối diện nhiều thách thức, tốc độ tăng trưởng kinh tế, sự phục hồi của du lịch, quá trình đầu tư phát triển đô thị và nhu cầu thực của thị trường là những yếu tố củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Đây cũng là những yếu tố nhà đầu tư nước ngoài theo sát sao khi đánh giá triển vọng đầu tư.
TP Hồ Chí Minh đang chứng kiến sự đổi thay khi hàng loạt công trình hạ tầng, giao thông mới được khởi công. Ảnh: Phạm Bằng
Chuyển từ thu hút số lượng sang chất lượng theo Nghị quyết 10
Theo Sở Tài chính, định hướng này cũng phù hợp với Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành đầu tháng 6 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó chuyển mạnh từ thu hút theo số lượng sang lựa chọn các dự án có chất lượng, công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện môi trường, có khả năng lan tỏa và kết nối với doanh nghiệp trong nước.
Để cụ thể hóa Nghị quyết, TP Hồ Chí Minh đã ban hành danh mục dự án thu hút đầu tư giai đoạn 2026-2030, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, logistics và tài chính quốc tế.
Tại Khu Công nghệ cao, bộ tiêu chí sàng lọc nhà đầu tư cũng được xây dựng theo hướng định lượng, thay vì chỉ dựa trên quy mô vốn. Theo đó, các dự án trung tâm dữ liệu được định hướng có suất đầu tư tối thiểu trên 100 triệu USD/ha; dự án R&D trên 11,5 triệu USD/ha và dự án sản xuất công nghệ cao trên 20,4 triệu USD/ha.
Đối với các dự án quy mô lớn, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao yêu cầu nhà đầu tư phải cam kết bằng văn bản về lộ trình đầu tư cho R&D, đào tạo nhân lực, nội địa hóa và chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam.
Tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn để đón dòng vốn FDI thế hệ mới
Bên cạnh những kết quả đạt được, các cơ quan quản lý cũng nêu nhiều thách thức trong thu hút FDI như sự chồng chéo giữa các quy định về đầu tư, đất đai, quy hoạch; quỹ đất sạch quy mô lớn ngày càng hạn chế; hạ tầng tại một số khu công nghiệp cũ chưa đồng bộ; tác động của Thuế tối thiểu toàn cầu; thiếu hụt nhân lực công nghệ cao và các vướng mắc trong thủ tục hành chính.
Để tháo gỡ, Thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện mô hình "một cửa tại chỗ", tăng cường ứng dụng dữ liệu số và triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ mới.
Song song đó là đề xuất mở rộng Khu Công nghệ cao thêm 194,84 ha theo mô hình "Xanh - Sạch - Số", tái cấu trúc quỹ đất 52,92 ha thành Trung tâm Công nghệ Chiến lược của thành phố, phát triển hạ tầng xã hội trong các khu công nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và rà soát, xử lý các dự án chậm triển khai để tạo quỹ đất sạch cho các dự án công nghệ cao.
Theo Sở Tài chính, trong năm 2026, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu thu hút khoảng 11 tỷ USD vốn FDI. Tuy nhiên, mục tiêu lớn hơn không chỉ là quy mô vốn, mà là xây dựng môi trường đầu tư có chất lượng, thu hút các dự án công nghệ cao có khả năng tạo giá trị gia tăng, chuyển giao công nghệ và hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp Việt Nam đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
