Gấu đen ngày càng tiến sát nơi con người sinh sống
Chính quyền Tokyo dự kiến cho phép săn gấu đen châu Á trở lại từ năm tài khóa 2027, với số lượng khoảng 34 con mỗi năm. Động thái này gây chú ý bởi trong gần hai thập kỷ qua, việc săn loài vật này tại Tokyo đã bị cấm.
Theo Cục Môi trường Tokyo, lệnh cấm săn gấu đen được áp dụng từ ngày 1/4/2008. Chính sách này gắn với mục tiêu bảo vệ quần thể gấu trong bối cảnh số lượng loài vật từng gây lo ngại về bảo tồn. Vì vậy, khi nói gấu đen được "bảo vệ" suốt gần hai thập kỷ, biện pháp quan trọng nhất ở Tokyo chính là việc không cho phép săn chúng trong phạm vi được quy định.
Tuy nhiên, những dữ liệu mới khiến chính quyền thủ đô Nhật Bản phải tính đến một cách quản lý khác.
Kết quả khảo sát trong năm tài khóa 2025 cho thấy số gấu đen sinh sống tại Tokyo được ước tính trong khoảng 120-378 con, với giá trị trung bình khoảng 235 con. Mật độ trung bình được xác định ở mức 0,47 con trên mỗi km² rừng.
Cục Môi trường Tokyo lưu ý phương pháp khảo sát hiện tại khác các cuộc điều tra trước nên không thể so sánh trực tiếp để kết luận số lượng đã tăng bao nhiêu. Tuy nhiên, sau khi kết hợp dữ liệu với đánh giá của giới chuyên gia và chính quyền địa phương, cơ quan này cho rằng quần thể gấu đen tại Tokyo đang có xu hướng gia tăng.
Điều đáng chú ý hơn nằm ở nơi những con gấu xuất hiện.
Theo The Japan Times, số lần ghi nhận gấu tại Tokyo tăng từ 70 trường hợp vào năm 2021 lên 213 trường hợp trong năm 2025. Không chỉ nhiều hơn, phạm vi mà chúng di chuyển cũng mở rộng.
Tỷ lệ những lần gấu được phát hiện trong phạm vi khoảng 200m tính từ khu vực con người sinh sống, bao gồm nhà ở và đất canh tác, đã tăng từ dưới 10% lên hơn 40%.
Điều này đồng nghĩa vấn đề mà Tokyo phải đối mặt không đơn thuần là "có nhiều gấu hơn", mà là ranh giới giữa môi trường sống của gấu và con người đang ngày càng thu hẹp.
Cơ quan môi trường Tokyo cũng cảnh báo những dải cây cối và bụi rậm liên tục dọc các con sông có thể trở thành tuyến đường để gấu di chuyển từ vùng núi vào khu vực đô thị. Những nguồn thức ăn dễ tiếp cận như rác sinh hoạt, cây ăn quả không được thu hoạch hay khu vực cây bụi rậm rạp cũng có thể khiến chúng tiếp tục quay lại gần khu dân cư.
Vì sao con số lại là 34 con?
Con số 34 không được đưa ra với mục đích loại bỏ gấu khỏi Tokyo.
Tại cuộc họp chuyên gia ngày 18/8, phương án quản lý được trình bày cho thấy khoảng 34 con mỗi năm là mức săn bắt dự kiến để giữ quần thể gấu không tiếp tục tăng, thay vì khiến số lượng suy giảm mạnh.
Kế hoạch dự kiến được áp dụng từ năm tài khóa 2027, với mùa săn kéo dài từ tháng 11 đến tháng 2.
Như vậy, chính sách mới đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong cách Tokyo tiếp cận gấu đen.
Trước đây, khi mối lo chủ yếu là bảo tồn quần thể, việc cấm săn được xem là cần thiết. Nhưng khi số lượng và phạm vi hoạt động của gấu có dấu hiệu mở rộng, chính quyền cho rằng cần tăng mức độ kiểm soát để giảm nguy cơ xung đột với con người.
Phạm vi dự kiến cho phép săn bao gồm các khu vực phía tây Tokyo như Hachioji, Machida, Ome, Akiruno, Okutama, Hinode và Hinohara, cùng một số khu vực ven sông có thể được gấu sử dụng làm đường tiến về phía đô thị.
Việc săn cũng dự kiến được giao cho những thợ săn có giấy phép và kinh nghiệm nhất định, thay vì cho phép săn tự do.
Không chỉ dựa vào việc săn gấu
Việc cho phép săn trở lại chỉ là một phần trong kế hoạch kiểm soát gấu của Tokyo.
Chính quyền vẫn triển khai những biện pháp nhằm ngăn gấu tiếp cận con người ngay từ đầu, chẳng hạn phát quang bụi rậm, quản lý cây ăn quả bỏ hoang, không để rác thực phẩm bên ngoài và xử lý các khu vực có thể trở thành hành lang di chuyển của gấu.
Một số địa phương cũng tăng cường các biện pháp phòng vệ. Hachioji, chẳng hạn, đã lên kế hoạch trang bị hàng trăm bình xịt chống gấu cho trường học và các tổ chức cộng đồng sau khi liên tiếp xuất hiện thông tin về gấu trong khu vực.
Áp lực đối với Tokyo còn đến từ tình hình trên toàn Nhật Bản. Trong những năm gần đây, số vụ gấu xuất hiện gần khu dân cư và tấn công người tại nhiều địa phương tăng mạnh, khiến vấn đề kiểm soát động vật hoang dã trở thành mối quan tâm lớn.
Giới chuyên gia cho rằng nhiều yếu tố có thể khiến gấu tiến gần con người hơn, từ nguồn quả sồi và các loại hạt trong rừng thất thường, sự thay đổi môi trường sống cho tới việc các "vùng đệm" giữa rừng và khu dân cư thu hẹp khi dân số nông thôn giảm.
Lực lượng thợ săn được cấp phép tại Nhật Bản cũng ngày càng ít và già hóa, khiến việc kiểm soát các loài động vật hoang dã lớn như gấu trở nên khó khăn hơn.
Bởi vậy, kế hoạch cho săn khoảng 34 con gấu đen mỗi năm không đơn giản là sự đảo ngược chính sách bảo tồn trước đây. Chính quyền Tokyo đang tìm một điểm cân bằng mới: duy trì quần thể gấu ở mức phù hợp nhưng đồng thời hạn chế việc chúng tiếp tục mở rộng phạm vi và tiến sâu vào nơi con người sinh sống.
Theo Cục Môi trường Tokyo, FNN Prime Online, The Japan Times
