Bước đi trên của Iran nhằm duy trì nhập khẩu và xuất khẩu trong bối cảnh lưu lượng hàng hải ở phía Nam nước này suy giảm, theo nhận định của tờ báo Pháp Le Monde.
Tuyến đường Biển Caspian cho phép Iran duy trì kết nối với Nga và các nước Trung Á, nhưng công suất thông qua vẫn thấp hơn đáng kể so với hệ thống cảng vùng Vịnh Ba Tư.
Theo dữ liệu được Le Monde trích dẫn từ công ty phân tích Windward, trong 6 tháng đầu tiên sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran từ ngày 28/2, số lượng tàu chở dầu và tàu chở hàng của Nga ngoài khơi bờ biển Iran đã tăng 13%, lên 235 chiếc, so với 208 chiếc trong cùng kỳ năm trước.
Ở chiều ngược lại, số lượng tàu Iran trong vùng biển Nga cũng tăng từ 142 lên 152 chiếc, tương đương khoảng 7%. Chính quyền Iran xác nhận sự thay đổi trong hậu cần. Theo một quan chức phụ trách thương mại, hơn 30% hàng nhập khẩu của nước này hiện đã đi qua các cảng phía Bắc.
Đối với Iran, Biển Caspian mang lại một lợi thế đáng kể khi đây là vùng biển khép kín, ngăn cản Hải quân Mỹ tiếp cận trực tiếp. Do đó các chuyến hàng thông qua cảng Anzali và các cảng phía Bắc khác phần nào bù đắp cho việc mất tuyến đường phía Nam.
Thực phẩm, nguyên liệu nông nghiệp và các hàng hóa khác vào Iran qua Biển Caspian, trong khi kết nối với các cảng của Nga cho phép tiếp tục sử dụng hành lang vận tải đường bộ và đường sông.
Iran chuyển hướng một phần hoạt động thương mại sang cảng phía Bắc Biển Caspian.
Đồng thời Biển Caspi cũng ngày càng trở nên quan trọng hơn đối với Nga. Một số hàng hóa giữa các cảng của Nga và Iran đi qua đây. Ngoài ra, Nga - Iran đã tăng cường đáng kể hợp tác kinh tế và quân sự - kỹ thuật trong những năm gần đây.
Tờ Le Monde lưu ý hàng hóa liên quan đến quân sự trước đây đã được vận chuyển qua Biển Caspian, nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của tuyến đường nói trên.
Một yếu tố khác là sự phát triển của cái gọi là Hành lang Trung Đông, kết nối Trung Quốc và Trung Á với châu Âu thông qua Biển Caspian, Nam Caucasus và Thổ Nhĩ Kỳ.
Tuyến đường này cho phép vận chuyển hàng hóa mà không cần đi qua lãnh thổ Nga. Theo tờ Le Monde, khối lượng dọc theo hành lang này đã tăng từ 1,5 triệu tấn lên 6 triệu tấn chỉ trong vòng 4 năm.
Tuy nhiên, tuyến đường này vẫn nhỏ hơn hàng chục lần so với tuyến đường qua Nga, và việc phát triển hơn nữa đòi hỏi phải mở rộng cơ sở hạ tầng cảng và đường sắt.
Đối với Iran, việc phát triển tuyến đường phía Bắc có ý nghĩa lâu dài. Quốc gia này hiện đứng trước cơ hội đa dạng hóa tuyến thương mại và giảm sự phụ thuộc vào Vịnh Ba Tư, nơi phần lớn hoạt động thương mại hàng hải của nước này đã đi qua trong lịch sử.
Nhưng cần lưu ý, Biển Caspian không thể hoàn toàn thay thế các cảng phía Nam bởi tàu ở đó nhỏ hơn, cơ sở hạ tầng hạn chế và chuỗi vận tải đòi hỏi phải trung chuyển thêm hàng hóa.
