Theo các chuyên gia theo dõi vật thể không gian, một tầng trên của tên lửa SpaceX dự kiến đâm xuống khu vực gần hố Einstein, trên rìa phía Tây được Mặt Trời chiếu sáng của Mặt Trăng. Nhà nghiên cứu không gian độc lập Bill Gray ước tính vật thể sẽ va chạm với vận tốc khoảng 8.700 km/h, tương đương gấp 7 lần vận tốc âm thanh.
Vụ va chạm được dự báo xảy ra vào sáng sớm ngày 5/8 theo giờ Mỹ. Các khu vực phía Đông Mỹ, Canada và phần lớn Nam Mỹ có thể có điều kiện quan sát thuận lợi hơn. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng ánh chớp phát sinh tại thời điểm va chạm chỉ kéo dài chưa đầy một giây và nhiều khả năng quá mờ để có thể nhìn thấy trực tiếp từ Trái Đất bằng mắt thường.
Dù vậy, dòng vật chất bị hất tung khỏi bề mặt Mặt Trăng có thể vươn xa hàng kilomet trong không gian và tồn tại trong tầm quan sát của kính thiên văn trong hàng chục phút. Đây là lý do các nhà khoa học và những người quan sát bầu trời đang đặc biệt quan tâm đến sự kiện.
Tầng tên lửa bị bỏ lại dài khoảng 12 m, nặng gần 4.500 kg. Vật thể này từng được sử dụng để phóng hai tàu đổ bộ tư nhân lên Mặt Trăng vào ngày 15/1/2025. Một trong hai tàu là Blue Ghost của Công ty Firefly Aerospace, phương tiện tư nhân đầu tiên thực hiện thành công đầy đủ một nhiệm vụ hạ cánh xuống Mặt Trăng. Tàu còn lại của Công ty ispace có trụ sở tại Nhật Bản đã gặp sự cố trong quá trình hạ cánh.
Theo các chuyên gia, SpaceX không chủ ý để tầng tên lửa va vào Mặt Trăng. Tuy nhiên, vụ việc có thể đã tránh được nếu vật thể được điều chỉnh sang quỹ đạo quanh Mặt Trời sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Đây được cho là tầng tên lửa thứ hai từng được ghi nhận va chạm ngoài ý muốn với Mặt Trăng. Năm 2022, một phần tên lửa của Trung Quốc đã đâm xuống vùng khuất của Mặt Trăng và tạo ra hai hố va chạm.
Sự kiện lần này sẽ diễn ra ở phía gần của Mặt Trăng, tức phía có thể quan sát từ Trái Đất. Năng lượng giải phóng khi va chạm được ước tính tương đương khoảng 3 tấn thuốc nổ TNT.
Nhà nghiên cứu Benjamin Fernando thuộc Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos của Mỹ cho biết lực hấp dẫn trên Mặt Trăng thấp và không có gió, vì vậy bụi và mảnh vụn sau va chạm có thể lưu lại lâu hơn so với trên Trái Đất. Ông kêu gọi các nhà thiên văn chuyên nghiệp và nghiệp dư cùng tham gia quan sát. Theo ông Fernando, việc nghiên cứu sự kiện này có thể giúp giới khoa học hiểu rõ hơn mức độ nguy hiểm mà các vụ va chạm của mảnh vỡ không gian có thể gây ra đối với các phi hành gia trong tương lai.
Các mô hình dự báo cho thấy vụ va chạm có thể tạo ra một hố rộng gần 27 m và sâu khoảng 5 m. Kích thước này quá nhỏ để quan sát trực tiếp từ Trái Đất, nhưng có thể được nhận diện rõ bằng các tàu quỹ đạo quanh Mặt Trăng. Tàu Thăm dò quỹ đạo Mặt Trăng của NASA và tàu quỹ đạo Danuri của Hàn Quốc dự kiến chụp ảnh khu vực trước và sau vụ va chạm. Theo nhóm nghiên cứu, Danuri có thể bay cách tầng tên lửa SpaceX chỉ vài kilomet khoảng 2 phút trước thời điểm va chạm.
Các nhà khoa học cho rằng những vụ va chạm đã được dự báo chính xác của vật thể nhân tạo mang lại cơ hội nghiên cứu quý giá. Khác với thiên thạch và các vật thể tự nhiên thường xuất hiện mà không có cảnh báo đầy đủ, quỹ đạo của tầng tên lửa được theo dõi từ sớm, cho phép các cơ quan khoa học chuẩn bị thiết bị và kế hoạch quan sát chi tiết.
Trong quá khứ, NASA từng chủ động cho các tầng tên lửa và mô-đun Mặt Trăng va xuống bề mặt thiên thể này trong chương trình Apollo nhằm phục vụ đo đạc địa chấn. Năm 2009, NASA cũng cố ý cho tàu LCROSS cùng tầng tên lửa đâm xuống gần cực Nam Mặt Trăng để tìm kiếm dấu hiệu của băng nước.
Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý rằng vụ va chạm sắp tới khác với các nhiệm vụ khoa học có chủ đích. Đây là hệ quả của một tầng tên lửa bị bỏ lại trên quỹ đạo thiếu ổn định, qua đó đặt ra câu hỏi về trách nhiệm quản lý rác thải và giao thông trong không gian.
Nhà vật lý thiên văn đã nghỉ hưu Jonathan McDowell nhận định vụ va chạm này không gây nguy hiểm đáng kể. Tuy nhiên, trong tương lai, khi các căn cứ dài hạn được xây dựng trên Mặt Trăng, những sự kiện tương tự có thể trở thành mối đe dọa thực sự đối với con người và cơ sở hạ tầng.
Mỹ và Trung Quốc hiện đều hướng tới mục tiêu đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng trong những năm tới. SpaceX của tỷ phú Elon Musk và Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos cũng đang cạnh tranh phát triển phương tiện đổ bộ cho các sứ mệnh tiếp theo thuộc chương trình Artemis của NASA.
