Nhật Bản yêu cầu Moscow đảo ngược quyết định đưa các chi nhánh của Japan Tobacco (JT) tại Nga vào diện quản lý tạm thời của doanh nghiệp Nga theo sắc lệnh do Tổng thống Vladimir Putin ký.
"Chúng tôi đã phản đối Chính phủ Nga thông qua các kênh ngoại giao và khẩn cấp yêu cầu có biện pháp xử lý, trong đó có việc rút lại quyết định", Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama phát biểu tại họp báo ngày 6/11.
Chính phủ Nhật Bản hiện nắm 37,55% cổ phần đang lưu hành của JT. Bộ trưởng Katayama cho biết Tokyo sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình và có phản ứng phù hợp.
Trong ngày, Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Ryosei Akazawa cho biết các quan chức cấp cao Nhật Bản đã tới Nga để đề nghị nước này đảo ngược quyết định. Tokyo đã theo dõi sát vấn đề kể từ khi Moscow liên tiếp đưa tài sản của các doanh nghiệp phương Tây vào diện quản lý tạm thời từ tháng 9.
"Thành thật mà nói, chúng tôi đã cảnh giác trước tình hình này", ông Akazawa nói.
Sắc lệnh được công bố trên cổng thông tin của chính phủ Nga ngày 5/11, đưa 4 công ty vào diện quản lý tạm thời của một doanh nghiệp Nga. Trong số này có JTI Donskoy Tabak, một đơn vị thuộc hoạt động kinh doanh của JT International tại Nga.
Theo quyết định, JTI vẫn giữ quyền sở hữu các doanh nghiệp nhưng mất quyền kiểm soát hoạt động, khi việc điều hành được chuyển giao cho một công ty Nga. Sắc lệnh không nêu lý do của biện pháp này.
Theo sắc lệnh của Tổng thống Putin ban hành năm 2023, Nga có thể đưa tài sản của các công ty nước ngoài đến từ những quốc gia bị Moscow coi là "không thân thiện" vào diện quản lý tạm thời bắt buộc.
Tháng 9, tập đoàn thực phẩm Nestlé của Thụy Sĩ và nhà bán lẻ Auchan của Pháp nằm trong số những doanh nghiệp mới bị áp dụng biện pháp này.
Theo hãng thông tấn nhà nước Nga Tass, tính đến tháng 9, hơn 130 doanh nghiệp đã bị đặt dưới quyền quản lý tạm thời. Phần lớn trong số đó đến từ châu Âu. Moscow mô tả các biện pháp này là hành động đáp trả việc các nước châu Âu ủng hộ Ukraine và thu giữ tài sản của Nga.
Một số doanh nghiệp buộc phải chịu khoản lỗ lớn hoặc bán lại hoạt động kinh doanh sau khi bị áp dụng biện pháp trên.
Năm 2023, công ty con tại Nga của hãng bia Đan Mạch Carlsberg bị đưa vào diện quản lý tạm thời. Doanh nghiệp sau đó phải ghi giảm giá trị hoạt động tại Nga 7 tỷ kroner Đan Mạch, tương đương 1,05 tỷ USD theo tỷ giá hiện tại.
Tập đoàn thực phẩm Pháp Danone cũng trở thành mục tiêu trong năm đó, ghi nhận khoản lỗ liên quan 1,2 tỷ euro. Sau khi biện pháp quản lý tạm thời được dỡ bỏ năm 2024, Danone bán hoạt động kinh doanh tại Nga cho một công ty nội địa.
Kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản, trong đó có Toyota Motor, đã dừng sản xuất hoặc thu hẹp hoạt động tại Nga. Theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, số doanh nghiệp Nhật có cơ sở hoạt động tại Nga giảm khoảng 1/3 so với trước xung đột. Tuy nhiên, vẫn còn hơn 100 công ty duy trì hiện diện tại thị trường này.
Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản vẫn hoạt động tại Nga với kỳ vọng có thể khôi phục hoàn toàn hoạt động kinh doanh sau khi chiến sự kết thúc.
Các tập đoàn thương mại Nhật Bản cũng duy trì cổ phần trong những dự án năng lượng lớn ở vùng Viễn Đông Nga. Mitsui & Co., Mitsubishi Corp. và Itochu là những doanh nghiệp Nhật có đầu tư vào các dự án dầu khí Sakhalin-1 và Sakhalin-2.
Cuối tháng 5, các quan chức Nhật Bản cùng lãnh đạo khoảng 10 doanh nghiệp đã tới Moscow để đề nghị Nga bảo vệ tài sản của các công ty Nhật. Tuy nhiên, chỉ 5 tháng sau, hoạt động của JT tại Nga bị đặt dưới quyền quản lý tạm thời.
Hồi tháng 10, ông Putin từng đề cập đến các doanh nghiệp Nhật Bản vẫn tiếp tục hoạt động tại Nga, khẳng định Moscow không cản trở mà còn hỗ trợ họ, bất chấp những biện pháp mà chính phủ Nhật Bản áp dụng và coi là không thân thiện.
